ΜΙΑ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΠΡΟΣΒΑΣΙΜΗ ΑΠΟ ΟΛΟΥΣ

Το Πανόραμα Ηπείρου, είναι ο τίτλος μιας μεγάλης έρευνας που ολοκλήρωσε το Εργαστήριο Εφαρμογών Πληροφορικής Υπολογιστικών Οικονομικών του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων. Μιας έρευνας που αποτυπώνει τη δημογραφική, οικονομική και πολιτική ιστορία της Ηπείρου από το 1913 και μέχρι σήμερα.

Το Εργαστήριο  (Αθανάσιος Σταυρακούδης, Νίκος Μπένος) σε συνεργασία με τους Στέλιο Μιχαλόπουλο (Brown University, USA) και Στέλιο Καραγιάννη (Joint Research Center, EC) παρουσιάζουν μια περίληψη της εργασίας του σχετικά με τη δημογραφική, οικονομική και πολιτική ιστορία της Ηπείρου.

Όπως τονίζουν πρόκειται για μια προσπάθεια ψηφιοποίησης των δεδομένων που αφορούν την περιοχή της Ηπείρου και που μέχρι σήμερα ήταν απλώς τόμοι σε βιβλιοθήκες.

Το ΕΕΠΥΟ σε συνεργασία με την ΕΛΣΤΑΤ και τη ΕΕΤΑΑ παρουσιάζει για πρώτη φορά την πληθυσμιακή εξέλιξη όλων των οικισμών της Ηπείρου.

Το ΕΕΠΥΟ αναλύει τα μικροδεδομένα των απογραφών της ΕΛΣΤΑΤ 1971-2011 και μελετά την εσωτερική μετανάστευση, την μετακίνηση του πληθυσμού από και προς την Ήπειρο από άλλες περιοχές της Ελλάδας.

Έτσι μπορούμε να απαντήσουμε σε ερωτήματα όπως:

Που ζούσαν οι Ηπειρώτες που μέχρι το 1971 εγκατέλειψαν (μόνιμα ή προσωρινά) την ‘Ηπειρο;

Μια άλλη διάσταση των απογραφών είναι οι συνθήκες διαβίωσης και η ποιότητα κατοικίας. Σήμερα για παράδειγμα είμαστε όλοι εξοικειωμένοι με την ιδέα πως ένα σπίτι έχει ηλεκτρικό ρεύμα, παροχή πόσιμου νερού, μπάνιο, τουαλέτα, κλπ.

Οι καλύτερες συνθήκες στα Ιωάννινα, η μικρή υστέρηση των μικρότερων πόλεων και κωμοπόλεων (Άρτα, Πρέβεζα, Ηγουμενίτσα, Μέτσοβο, κλπ) και η μεγάλη υστέρηση της βελτίωσης συνθηκών διαβίωσης στην επαρχία της Ηπείρου αποτυπώνονται πάρα πολύ καθαρά.

Το πόσα άτομα ζουν κάτω από την ίδια στέγη είναι ενδεικτικό του μεγέθους μιας οικογένειας.

Η ανάλυση των δεδομένων της ΕΛΣΤΑΤ δείχνει πως η Ήπειρος, σε σχέση με την υπόλοιπη Ελλάδα είχε μεγαλύτερο μέγεθος οικογένειας το 1971 (πολυτεκνία;). Κάτι το οποίο έχει πλέον εκλείψει.

Σαράντα ή πενήντα χρόνια μετά το μέγεθος της οικογένειας είναι περίπου το ίδιο με την υπόλοιπη Ελλάδα.

Το ΕΕΠΥΟ ψηφιοποιεί κάθε υπάρχουσα πληροφορία σχετικά με την πρωτογενή παραγωγή στην περιοχή της Ηπείρου.

Η απογραφή του 1961 είναι η πρώτη στην Ελλάδα που παρέχει πληροφορίες σε επίπεδο κοινότητα (μέχρι το 1951 τα παρεχόμενα στοιχεία ήταν σε επίπεδο επαρχίας).

Παρουσιάζουμε εδώ το πλήθος αιγοπροβάτων ανά κοινότητα στην Ήπειρο το 1961. Το ΕΕΠΥΟ αξιοποιεί επίσης τα δεδομένα επιδοτήσεων από τον ΟΠΕΚΕΠΕ για μια πλήρη περιγραφή της πορείας της αγροτικής και κτηνοτροφικής παραγωγής της Ηπείρου κατά τα τελευταία 100 χρόνια.

Αναλύονται επίσης και τα εκλογικά αποτελέσματα όλων των εκλογών στην Ήπειρο από το 1974 έως το 2019 σε επίπεδο κοινότητας, όχι μόνο σε επίπεδο εκλογικής περιφέρειας.

Έτσι μπορούμε να έχουμε μια πληρέστερη των εκλογικών αποτελεσμάτων, όπως πχ των τελευταίων βουλευτικών εκλογών του 2019

Όπως επίσης μπορούμε να έχουμε εικόνα της διαχρονικής επίδοσης ενός κόμματος σε μια εκλογική περιφέρεια, όπως πχ του ΣΥΡΙΖΑ στην περιφέρεια της Άρτας

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα δεδομένα γύρω από το επίπεδο εκπαίδευσης στην Ήπειρο.

Οι κάτοικοι της πόλης των Ιωαννίνων είχαν πάντοτε υψηλότερο μορφωτικό επίπεδο από το μέσο όρο όλης της χώρας. Ακόμα και το 1971 πριν το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων ασκήσει την έντονη επίδρασή του στην πόλη.

Η υπόλοιπη περιοχή της Ηπείρου ωστόσο υπολείπεται σημαντικά σε αυτόν τον τομέα.

Ανάλογη τάση παρατηρούμε και στο αντίστοιχο ποσοστό των ατόμων που εγκατέλειψαν το Δημοτικό Σχολείο.

Στην πόλη των Ιωαννίνων το ποσοστό είναι μικρότερο από τον πανελλαδικό μέσο όρο.

Η Ήπειρος ωστόσο υπολείπεται σημαντικά, αρκετά από τα παιδιά εγκαταλείπουν το Δημοτικό Σχολείο.