Οι Ηπειρώτες «κόβουν» τα μη αναγκαία

Η πορεία του λιανικού εμπορίου στην Ήπειρο το 2024 αποτυπώνει μια τάση συμπίεσης της καταναλωτικής δαπάνης, σε αντίθεση με άλλες περιφέρειες της χώρας που κατέγραψαν αύξηση. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής, η μέση ατομική κατανάλωση στην Ήπειρο παρουσίασε μείωση 1,3% σε σχέση με το 2023, ενώ αν εστιάσουμε στις δαπάνες που δεν αφορούν τρόφιμα, καύσιμα και οχήματα, η πτώση διαμορφώθηκε στο 0,8%.

Η συγκεκριμένη εξέλιξη καταδεικνύει ότι τα νοικοκυριά της περιοχής περιόρισαν τις αγορές τους σε προϊόντα που δεν θεωρούνται άμεσης ανάγκης, γεγονός που ενδεχομένως να αντανακλά τις ευρύτερες οικονομικές δυσκολίες που αντιμετωπίζει η περιοχή. Σε αντίθεση με τουριστικές περιφέρειες, όπως η Κρήτη και τα Ιόνια Νησιά, όπου η μέση κατανάλωση αυξήθηκε κατά 2,8%, η Ήπειρος κατέγραψε μία από τις μεγαλύτερες μειώσεις στη χώρα.

Ενδεικτικό της δυσκολίας που αντιμετωπίζουν οι τοπικές επιχειρήσεις είναι το γεγονός ότι ο κύκλος εργασιών των μικρομεσαίων επιχειρήσεων του λιανεμπορίου σε πανελλαδικό επίπεδο μειώθηκε κατά 1,3% το τελευταίο τρίμηνο του 2024, με ακόμα εντονότερες πιέσεις στις λιγότερο τουριστικές και οικονομικά ανεπτυγμένες περιοχές, όπως η Ήπειρος.

Η συρρίκνωση της κατανάλωσης στην Ήπειρο αναδεικνύει την ανάγκη για στοχευμένα μέτρα τόνωσης της τοπικής οικονομίας, ιδιαίτερα όσον αφορά την ενίσχυση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων και τη στήριξη του διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών.

Η συνολική εικόνα

Ενδείξεις συμπίεσης του όγκου της κατανάλωσης των νοικοκυριών σε όλη σχεδόν τη χώρα, κυρίως για τα λιγότερο «απαραίτητα» προϊόντα, απορρέουν από τα στοιχεία για την πορεία του τζίρου λιανικής κατά το 2024, η οποία ήταν ανοδική.

Το ποσοστό αύξησης διαμορφώθηκε στο 2,4%, δηλαδή κάτω από τον μέσο πληθωρισμό της προηγούμενης χρονιάς και παρά την αποκάλυψη «κρυμμένου» τζίρου λόγω της αύξησης των ηλεκτρονικών πληρωμών κατά 6,6 δισ. ευρώ μέσα σε μόλις ένα έτος. Αν όμως εξαιρεθούν από το δείγμα τα έσοδα των τροφίμων και των καυσίμων, τότε το ποσοστό αύξησης πέφτει ακόμη χαμηλότερα στο 1,8%.

Η μέση κατά κεφαλήν κατανάλωση -συμπεριλαμβανομένης φυσικά και αυτής των εκατομμυρίων τουριστών- διαμορφώθηκε στα 6.882 ευρώ, αυξημένη κατά 2,6% συγκριτικά με το 2023, ενώ για τα μη άμεσης ανάγκης προϊόντα περιορίστηκε στα 2.497 ευρώ, αυξημένη κατά 2%, δηλαδή βραδύτερα από τον γενικό ρυθμό μεταβολής των τιμών.

Βασικό «εύρημα» των ετήσιων στοιχείων του λιανικού εμπορίου για την περσινή χρονιά και η αύξηση του βαθμού συγκέντρωσης από τις μεγάλες επιχειρήσεις. Ο τζίρος των μικρομεσαίων κατέγραψε αρνητικό πρόσημο μέσα στις γιορτές.

Πάνω από 70 δισ. ευρώ

Παρά το ισχνό ποσοστό αύξησης κάτω από το όριο του πληθωρισμού, η Ελληνική Στατιστική Αρχή κατέγραψε νέο ιστορικό ρεκόρ τζίρου στο λιανικό εμπόριο, καθώς για πρώτη φορά στην ιστορία το σύνολο των επιχειρήσεων του τομέα -ανεξαρτήτως κατηγορίας βιβλίων που τηρούν- έσπασε το φράγμα των 70 δισ. ευρώ. Το 2024 έκλεισε με συνολικές εισπράξεις 71,57 δισ. ευρώ, έναντι 69,89 δισ. ευρώ το 2023. Για να γίνει αντιληπτή η επίπτωση από την πληθωριστική κρίση, αρκεί να σημειωθεί ότι από το 2020 μέχρι σήμερα ο κύκλος εργασιών των λιανεμπορικών επιχειρήσεων έχει αυξηθεί κατά 22 δισ. ευρώ ή κατά 44%.

Αν από τον συνολικό κύκλο εργασιών εξαιρεθούν τα οχήματα, τα τρόφιμα και τα καύσιμα, τότε απομένει ποσό της τάξεως των 25,97 δισ. ευρώ, έναντι 25,5 δισ. ευρώ το 2023. Το ποσοστό μεταβολής εδώ περιορίζεται στο 1,8%, δηλαδή ακόμη χαμηλότερα από το γενικό ποσοστό μεταβολής του λιανικού εμπορίου και αυτό δείχνει ακόμη εντονότερα ότι υπάρχει τάση περιορισμού του όγκου της κατανάλωσης. Ο δείκτης κύκλου εργασιών χωρίς τρόφιμα και καύσιμα ουσιαστικά αποτυπώνει την πορεία των πωλήσεων για τα… λιγότερο απαραίτητα.

Το μεγαλύτερο μερίδιο από τον τζίρο του λιανεμπορίου διεκδικεί ο τομέας του «λιανικού εμπορίου σε μη ειδικευμένα καταστήματα που πωλούν κυρίως τρόφιμα, ποτά και καπνό». Τα συνολικά έσοδα ανήλθαν στα 19,31 δισ. ευρώ (από 18,7 δισ. ευρώ το 2023) και το μερίδιο αυξήθηκε περαιτέρω στο 27% από 26,8% το 2023). Ακολουθεί ο κλάδος της πώλησης αυτοκινήτων με συνολικά έσοδα 8,34 δισ. ευρώ το 2024 έναντι 8,085 δισ. ευρώ το 2023 και ποσοστό μεταβολής 3,2%. Το μερίδιο στον συνολικό κύκλο εργασιών του λιανεμπορίου διαμορφώθηκε στο 11,7% από 11,6% το 2023. Τρίτος τομέας (με βάση το ύψος πωλήσεων και το συνολικό μερίδιο) το λιανικό εμπόριο καυσίμων. Εκεί οι συνολικές εισπράξεις υποχώρησαν στα 7,92 δισ. ευρώ έναντι 8,14 δισ. ευρώ το 2023 και 9,13 δισ. ευρώ το 2022, κάτι που προφανώς έχει σχέση με τη μείωση της τιμής της αμόλυβδης αλλά και του πετρελαίου κίνησης (αυτή τη στιγμή πωλείται προς 1,8 ευρώ το λίτρο όταν είχαμε φτάσει και στα 2,4 ευρώ). Το μερίδιο των καυσίμων στον συνολικό τζίρο του λιανεμπορίου περιορίστηκε πλέον στο 11,1% από 11,7% το 2023. Τα φαρμακευτικά είδη απέφεραν έσοδα 4,7 δισ. ευρώ από 4,6 δισ. ευρώ πέρυσι, με το μερίδιο να διαμορφώνεται στο 6,6%. Όσο για το λιανικό εμπόριο ενδυμάτων, κατέγραψε έσοδα 3,645 δισ. ευρώ έναντι 3,554 δισ. ευρώ πέρυσι, με το μερίδιο να παραμένει αμετάβλητο στο 5,1%.

Η μέση ατομική κατανάλωση

Η ΕΛΣΤΑΤ προχώρησε και στον υπολογισμό της μέσης ατομικής κατανάλωσης. Ανήλθε το έτος 2024 σε 6.882 ευρώ, σημειώνοντας αύξηση 2,6% σε σχέση με το έτος 2023, που είχε διαμορφωθεί σε 6.711 ευρώ.

Οι Περιφέρειες που παρουσίασαν τη μεγαλύτερη αύξηση στη μέση ατομική κατανάλωση το έτος 2024 σε σχέση με το έτος 2023 είναι:

• Περιφέρεια Αττικής, αύξηση 3,3%.

• Περιφέρεια Ιονίων Νήσων, αύξηση 2,8%.

• Περιφέρεια Κρήτης, αύξηση 2,8%.

Οι Περιφέρειες που παρουσίασαν μείωση στη μέση ατομική κατανάλωση το έτος 2024 σε σχέση με το έτος 2023 είναι:

• Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, μείωση 1,7%.

• Περιφέρεια Ηπείρου, μείωση 1,3%.

Η μέση ετήσια ατομική κατανάλωση, η οποία υπολογίστηκε στη βάση του κύκλου εργασιών για το σύνολο του λιανικού εμπορίου, χωρίς τους κλάδους οχημάτων, τροφίμων και καυσίμων, ανήλθε το έτος 2024 σε 2.497 ευρώ, σημειώνοντας αύξηση 2,0% σε σχέση με το έτος 2023, όπου είχε διαμορφωθεί σε 2.449 ευρώ.

Οι Περιφέρειες που παρουσίασαν τη μεγαλύτερη αύξηση στη μέση ατομική κατανάλωση το έτος 2024 σε σχέση με το έτος 2023 είναι:

• Περιφέρεια Αττικής, αύξηση 2,8%.

• Περιφέρεια Πελοποννήσου, αύξηση 2,7%.

Οι Περιφέρειες που παρουσίασαν τη μεγαλύτερη μείωση στη μέση ατομική κατανάλωση το έτος 2024 σε σχέση με το έτος 2023 είναι:

• Περιφέρεια Ηπείρου, μείωση 0,8%.

• Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας, μείωση 0,8%.

• Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, μείωση 0,2%.

Οι μικρομεσαίοι

Στο σύνολο των μικρομεσαίων επιχειρήσεων του τομέα λιανικού εμπορίου, ο κύκλος εργασιών το τέταρτο τρίμηνο του 2024 ανήλθε σε 10,86 δισ. ευρώ, σημειώνοντας μείωση 1,3% σε σχέση με το τέταρτο τρίμηνο του 2023 που είχε διαμορφωθεί σε 11,00 δισ. ευρώ.

Για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις του τομέα λιανικού εμπορίου με υποχρέωση τήρησης διπλογραφικών βιβλίων, για τις οποίες υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία σε μηνιαία βάση, ο κύκλος εργασιών τον Δεκέμβριο 2024 ανήλθε σε 1,42 δισ. ευρώ, σημειώνοντας αύξηση 5,8% σε σχέση με τον Δεκέμβριο 2023 που είχε διαμορφωθεί σε 1,34 δισ. ευρώ