Σχολικές εκδρομές και ασφάλεια μαθητών

Παναγιώτης Μπούρχας

Το κεφάλαιο “σχολικές εκδρομές”ανοίγει η Ομοσπονδία Συνδικάτων Μεταφορών Ελλάδας (ΟΣΜΕ)με υπόμνημά της προς συναρμόδιους Υπουργούς και φορείς της πολιτείας, κοιτώντας το όμως από την πλευρά των εργαζομένων στις μεταφορές που έχει επίσης ενδιαφέρον.

Οι σχολικές εκδρομές που σε βαθμό υπερβολής τα τελευταία χρόνια πραγματοποιούνται από τα σχολεία σχεδόν όλης της χώρας, στο εξωτερικό αλλά και σε πόλεις της επικράτειας, εμπεριέχουν μια πρακτική, μια οικονομική και μια κοινωνική διάσταση που αποφεύγουν οι εμπλεκόμενοι – Υπουργείο Παιδείας, εκπαιδευτικοί και συνδικαλιστικά τους όργανα – να θίξουν, αν και το ζήτημα αφορά την συντριπτική πλειοψηφία των ελληνικών οικογενειών με παιδιά: η πρακτική είναι η διατάραξη της εκπαιδευτικής διαδικασίας, η οικονομική είναι το κόστος που επιβαρύνει τον κάθε οικογενειακό προϋπολογισμό για ένα ακριβό συνήθως ταξίδι και η κοινωνική είναι ο αντίκτυπος και η αίσθηση της υστέρησης στα παιδιά των οποίων οι οικογένειες δεν μπορούν να πληρώσουν το κόστος μιας τέτοιας εκδρομής.

Όλα αυτά παρακάμπονται – παρ’ ότι μόνιμα τονίζονται από τους περισσότερους γονείς – και από τους εκπαιδευτικούς αλλά και από τις ενώσεις γονέων, καθ’ ότι προφανώς οι σχολικές εκδρομές είναι μια μεγάλη “φάμπρικα” για συγκεκριμένους επαγγελματικούς κλάδους που το Υπουργείο Παιδείας, η συντεταγμένη πολιτεία δηλαδή, αποφεύγει να θίξει διαχρονικά.

Τι καταγγέλλουν οι εργαζόμενοι στις μεταφορές

Στα παραπάνω όμως, έρχεται να προστεθεί και η καταγγελία των εργαζομένων στις μεταφορές, την οποία δημοσιεύει η «Θ» με τη μορφή υπομνήματος της Ομοσπονδίας των εργαζομένων στις μεταφορές προς τους Υπουργούς Υποδομών & Μεταφορών, Εργασίας, Παιδείας, Προστασίας του Πολίτη και Τουρισμού, τον Αναπληρωτή Υπουργό Μεταφορών, τον Γεν. Γραμματέα Μεταφορών, τον Γεν. Γραμματέα Εργασιακών Σχέσεων Υπ. Εργασίας, τον Γενικό Διευθυντή Μεταφορών και την Επιθεώρηση Εργασίας.

Το υπόμνημα θέτει σοβαρά ζητήματα υπόψη των παραπάνω φορέων, τα οποία αφορούν την πλημμελή εφαρμογή της ισχύουσας νομοθεσίας σχετικά με τις σχολικές εκδρομές, καθώς και την ανάγκη άμεσης και ουσιαστικής παρέμβασης των αρμόδιων αρχών.

Το υπόμνημα της ΟΣΜΕ αναφέρει το δεσμευτικό θεσμικό πλαίσιο που ισχύει για τις σχολικές εκδρομές (Υπουργική Απόφαση 33120/ΓΔ4/2017 (ΦΕΚ 681/Β), όπως τροποποιήθηκε και ισχύει, Υπουργική Απόφαση 20883/ΓΔ4/2020 (ΦΕΚ 456/Β), ΚΥΑ Δ1α/Γ.Π.οικ. 55254/2021 (ΦΕΚ 4187/Β) και τις μεταγενέστερες τροποποιήσεις, διατάξεις του ΠΔ 79/2017 (ιδίως άρθρο 16) για την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση, και Ν. 4452/2017) παράλληλα με τα εφαρμοζόμενα υποχρεωτικά (Κανονισμός (ΕΚ) 561/2006 για τα ωράρια οδήγησης και ανάπαυσης, Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας και συναφής εθνική και ευρωπαϊκή εργατική και συγκοινωνιακή νομοθεσία).

Σύμφωνα με την ΟΣΜΕ, “κατά την πρακτική εφαρμογή των ανωτέρω, παρατηρούνται εκτεταμένα φαινόμενα παραβίασης της νομιμότητας, τα οποία ενέχουν σοβαρούς κινδύνους για την ασφάλεια των μαθητών και δημιουργούν σημαντικές νομικές ευθύνες για όλους τους εμπλεκόμενους”.

Ειδικότερα σύμφωνα με το υπόμνημα της ΟΣΜΕ:

• Παραβιάζονται συστηματικά τα ανώτατα επιτρεπόμενα ωράρια οδήγησης και οι χρόνοι ανάπαυσης των οδηγών, κατά παράβαση του
  Κανονισμού (ΕΚ) 561/2006.
• Δεν τηρείται η υποχρέωση ύπαρξης δεύτερου οδηγού σε μακρινές μετακινήσεις, γεγονός που αυξάνει κατακόρυφα τον κίνδυνο
  ατυχημάτων λόγω κόπωσης.
• Παρατηρείται έλλειψη ουσιαστικών ελέγχων πριν και κατά τη διάρκεια των εκδρομών, τόσο ως προς τα μεταφορικά μέσα, όσο και ως
  προς την τήρηση των όρων μετακίνησης.
• Δεν τηρείται ο κανόνας επιστροφής και παραμονής των μαθητών εντός των καταλυμάτων μετά τις 22:00, με αποτέλεσμα την παρουσία ανηλίκων σε χώρους διασκέδασης κατά τις νυχτερινές ώρες, κατά παράβαση του παιδαγωγικού και προστατευτικού χαρακτήρα των εκδρομών.

“Τα ανωτέρω δεν συνιστούν μεμονωμένα περιστατικά, αλλά τείνουν να λάβουν χαρακτηριστικά γενικευμένης πρακτικής, γεγονός που καθιστά επιτακτική την ανάγκη άμεσης παρέμβασης” όπως τονίζεται.

Ο δεύτερος οδηγός

Μάλιστα, σύμφωνα με πληροφορίες της «Θ» στο θέμα του δεύτερου οδηγού που είναι ιδιαιτέρως σοβαρό, καθώς έχει να κάνει με την ασφάλεια του ταξιδιού άρα και των μαθητών και εκπαιδευτικών, υπάρχει συστηματική παραβίαση της πρόβλεψης και των ίδιων των προκηρύξεων που βγαίνουν από τα σχολεία για τις εκδρομές.

Οι προκηρύξεις αυτές είναι δημόσια προσβάσιμες, όπως και οι προσφορές αλλά και τα αποτελέσματα των διαγωνισμών για το γραφείο που θα πάρει την κάθε εκδρομή. Από εκεί φαίνεται ότι στις προτάσεις των περισσότερων ταξιδιωτικών γραφείων δεν περιλαμβάνεται δεύτερος οδηγός, γεγονός που αποτελεί αθέμιτο ανταγωνισμό έναντι εκείνων που προσφέρουν και δεύτερο οδηγό και το ερώτημα στο τέλος είναι με ποιο κριτήριο επιλέγουν ως ανάδοχο του κάθε έργου, οι επιτροπές των εκπαιδευτικών που διενεργούν τους διαγωνισμούς.

Συμβαίνει σε σχολικές εκδρομές σε ξένες χώρες όπου οι έλεγχοι των διωκτικών αρχών είναι αυστηροί, να τηρείται απόλυτα το προβλεπόμενο, ενώ σε χώρες όπου τα πράγματα είναι χαλαρά… όπως και στην Ελλάδα, να μην τηρείται η βασική προϋπόθεση και ένας οδηγός μπορεί να βρίσκεται πάνω στο τιμόνι για πάνω από 12 ώρες, όταν ο νόμος ορίζει πολύ λιγότερες ως ανώτατο όριο. Και αυτά τα παραδείγματα είναι πολλά.

Η ΟΣΜΕ καταλήγοντας ζητάει την την άμεση ενεργοποίηση και εντατικοποίηση των ελέγχων από τις αρμόδιες αρχές (Τροχαία, ελεγκτικοί μηχανισμοί μεταφορών, Περιφερειακές Διευθύνσεις Εκπαίδευσης), την υποχρεωτική και αποδεδειγμένη συμμόρφωση με τον Κανονισμό (ΕΚ) 561/2006, με ελέγχους στους ταχογράφους πριν και κατά τη διάρκεια των μετακινήσεων, την αυστηρή εφαρμογή της υποχρέωσης ύπαρξης δεύτερου οδηγού σε όλες τις περιπτώσεις που προβλέπεται, χωρίς εξαιρέσεις, την έκδοση σαφών και επικαιροποιημένων οδηγιών προς τις σχολικές μονάδες κτλ.

“Η ασφάλεια των μαθητών, η προστασία της ανθρώπινης ζωής και η τήρηση της νομιμότητας, δεν μπορούν να αποτελούν αντικείμενο
χαλαρής εφαρμογής ή διακριτικής ευχέρειας” καταλήγει η ανακοίνωση.