Το Ξενία απομακρύνεται από τον ακαδημαϊκό χάρτη

Με την Πρέβεζα να φαίνεται πως διατηρεί και ενισχύει την πανεπιστημιακή της παρουσία και την Ηγουμενίτσα να μένει, για ακόμη μία φορά, εκτός του σχεδιασμού ουσιαστικής ακαδημαϊκής ανάπτυξης, ανοίγει εκ νέου η συζήτηση για το μέλλον των εγκαταστάσεων του πρώην Ξενία και, συνολικά, για τη θέση της Θεσπρωτίας στον χάρτη της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.

Οι τελευταίες δηλώσεις της Πρυτάνεως του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Άννας Μπατιστάτου επιβεβαιώνουν ότι το Ίδρυμα προχωρά σε σχεδιασμό ενίσχυσης των περιφερειακών του δομών, με ιδιαίτερη έμφαση στην Πρέβεζα, όπου προωθείται η δημιουργία νέας φοιτητικής εστίας δυναμικότητας έως 20 κλινών, καθώς και παρεμβάσεις που αποσκοπούν στη διατήρηση και ενίσχυση του Τμήματος Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής.

Η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη πολιτική και τοπική σημασία, καθώς έρχεται σε αντίθεση με την πορεία που φαίνεται να διαγράφεται για την Ηγουμενίτσα. Η πόλη, που για χρόνια είχε συνδέσει τις εγκαταστάσεις του πρώην Ξενία με την παρουσία της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, βλέπει πλέον το ακίνητο να βρίσκεται πιο κοντά στην αποδέσμευσή του από το Πανεπιστήμιο παρά στην αναβάθμιση του ακαδημαϊκού του ρόλου.

Η Πρύτανης ξεκαθάρισε ότι το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων δεν έχει ακόμη παραδώσει τις εγκαταστάσεις του πρώην Ξενία, καθώς η παραχώρηση από την ΕΤΑΔ ισχύει έως το 2027. Ωστόσο, η ίδια αναγνώρισε ότι το Ίδρυμα βρίσκεται σε συζητήσεις με την ΕΤΑΔ για τον χώρο, αφήνοντας σαφώς να εννοηθεί ότι το μέλλον της πανεπιστημιακής παρουσίας στην Ηγουμενίτσα παραμένει αβέβαιο.

Το ζήτημα δεν είναι καινούργιο. Ήδη από το 2025 η ΕΤΑΔ είχε κινηθεί προς την κατεύθυνση της αποχώρησης του Πανεπιστημίου από τις εγκαταστάσεις, επικαλούμενη εικόνα εγκατάλειψης και πρόθεση τουριστικής αξιοποίησης του ακινήτου. Από την πλευρά του, το Πανεπιστήμιο υποστήριζε ότι η παραχώρηση παραμένει σε ισχύ μέχρι τις 5 Ιουνίου 2027 και ότι είχαν γίνει παρεμβάσεις και δαπάνες για τη συντήρηση και αξιοποίηση του χώρου.

Στον σχεδιασμό που είχε παρουσιάσει το Πανεπιστήμιο για την Ηγουμενίτσα περιλαμβάνονταν η δημιουργία πολυδύναμου εκπαιδευτικού και πολιτιστικού κέντρου, η αξιοποίηση του πρώην Ξενία από τη Σχολή Καλών Τεχνών ως καλλιτεχνικού σταθμού, η φιλοξενία εκπαιδευτικών και ερευνητικών δράσεων, θερινών σχολείων, προγραμμάτων κινητικότητας και δράσεων με αντικείμενο τη γαλάζια οικονομία και το παράκτιο περιβάλλον.

Ωστόσο, η σημερινή εικόνα δείχνει ότι αυτός ο σχεδιασμός δεν κατάφερε να αποκτήσει την αναγκαία πολιτική, θεσμική και κοινωνική στήριξη στην Ηγουμενίτσα. Η ίδια η Πρύτανης, στις τελευταίες δηλώσεις της, εμφανίστηκε να παραδέχεται ότι το Πανεπιστήμιο δεν μπόρεσε να πείσει τους τοπικούς φορείς και την κοινωνία για τον αναπτυξιακό ρόλο που θα μπορούσε να έχει η παρουσία του στην περιοχή.

Έτσι, ενώ στην Πρέβεζα το Πανεπιστήμιο σχεδιάζει παρεμβάσεις που ενισχύουν τη φοιτητική μέριμνα και δίνουν προοπτική παραμονής του Τμήματος στην πόλη, στην Ηγουμενίτσα η συζήτηση μετατοπίζεται από το αν θα ενισχυθεί η πανεπιστημιακή παρουσία στο πότε και με ποιους όρους θα επιστραφούν οι εγκαταστάσεις του πρώην Ξενία στην ΕΤΑΔ.

Η διαφορά είναι εμφανής. Για την Πρέβεζα, το Πανεπιστήμιο μιλά για εστίες, σίτιση, εκπαιδευτικά προγράμματα και σύνδεση με την τοπική κοινωνία. Για την Ηγουμενίτσα, το βασικό ερώτημα είναι πλέον αν η πόλη έχασε οριστικά την ευκαιρία να διατηρήσει έναν ζωντανό πανεπιστημιακό πυρήνα ή αν μπορεί, έστω και την ύστατη ώρα, να διαμορφωθεί μια ρεαλιστική πρόταση αξιοποίησης του χώρου με ουσιαστικό όφελος για την τοπική κοινωνία.

Στο τραπέζι παραμένει και η προοπτική τουριστικής αξιοποίησης του πρώην Ξενία, μια συζήτηση που έχει ανοίξει εδώ και καιρό σε τοπικό επίπεδο. Ο Δήμος Ηγουμενίτσας είχε θέσει ως βασικό ζήτημα το κατά πόσο το Πανεπιστήμιο μπορεί να έχει ουσιαστική και σταθερή παρουσία στην πόλη. Σε διαφορετική περίπτωση, είχε διατυπωθεί η άποψη ότι το ακίνητο θα μπορούσε να ανακατασκευαστεί και να λειτουργήσει ξανά ως σύγχρονο ξενοδοχειακό συγκρότημα, συνδεδεμένο με την ανάπλαση του παραλιακού μετώπου.

Το βέβαιο είναι ότι η Ηγουμενίτσα βρίσκεται μπροστά σε μια κρίσιμη καμπή. Η απομάκρυνση της πανεπιστημιακής προοπτικής από το πρώην Ξενία δεν αφορά μόνο την τύχη ενός εμβληματικού ακινήτου. Αφορά τη συνολική αναπτυξιακή ταυτότητα της πόλης, τη σχέση της με την εκπαίδευση, τον πολιτισμό, τη νεολαία, την έρευνα και την εξωστρέφεια.

Για τη Θεσπρωτία, που έχει βιώσει τα προηγούμενα χρόνια την αποδυνάμωση δημόσιων δομών και υπηρεσιών, η απώλεια μιας ουσιαστικής πανεπιστημιακής παρουσίας συνιστά ακόμη ένα πλήγμα. Το πρώην Ξενία δεν είναι απλώς ένα κτίριο σε αναμονή αξιοποίησης. Είναι ένας χώρος με συμβολικό και πρακτικό βάρος, γύρω από τον οποίο συγκρούονται δύο διαφορετικές αντιλήψεις: η ακαδημαϊκή και πολιτιστική αξιοποίηση από τη μία, η τουριστική και οικονομική αξιοποίηση από την άλλη.

Το επόμενο διάστημα θα δείξει αν υπάρχει ακόμη περιθώριο για έναν κοινά αποδεκτό σχεδιασμό ή αν η Ηγουμενίτσα θα κλείσει οριστικά το κεφάλαιο της πανεπιστημιακής παρουσίας της, την ώρα που άλλες πόλεις της Ηπείρου διεκδικούν και εξασφαλίζουν ενισχυμένο ρόλο στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων.