ΚΑΤΑ ΚΕΦΑΛΗΝ ΑΕΠ ΤΗΣ ΗΠΕΙΡΟΥ

Στα 4,77 δισ. ευρώ (για την ακρίβεια 4.769,94 εκατ. ευρώ) διαμορφώθηκε το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ) της Περιφέρειας Ηπείρου για το 2024 σε τρέχουσες τιμές, σύμφωνα με τα στοιχεία των Περιφερειακών Εθνικών Λογαριασμών της Eurostat.

Η ευρωπαϊκή στατιστική υπηρεσία εκτιμά ότι η τοπική οικονομία κατέγραψε πραγματική αύξηση κατά 2,5%. Ωστόσο, πίσω από τη θετική ονομαστική και πραγματική μεγέθυνση, η πρωτογενής καταγραφή αναδεικνύει τις βαθιές διαρθρωτικές ανισορροπίες της Ηπείρου, καθώς και τη διατήρηση του σημαντικού χάσματος ευημερίας με την υπόλοιπη Ευρώπη.

Η «παγίδα» του 45% σε όρους αγοραστικής δύναμης

Ενώ το κατά κεφαλήν ΑΕΠ σε τρέχουσες τιμές κινείται στα 14.600 ευρώ, η εικόνα αλλάζει όταν η σύγκριση γίνει σε Μονάδες Αγοραστικής Δύναμης (PPS) —δηλαδή λαμβάνοντας υπόψη το πραγματικό κόστος ζωής και τις διαφορές επιπέδου τιμών μεταξύ των ευρωπαϊκών κρατών.

Σε όρους αγοραστικής δύναμης, το κατά κεφαλήν ΑΕΠ της Ηπείρου ανέρχεται μόλις στο 45% του μέσου όρου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ-27 = 100). Ο δείκτης αυτός, που δεν ταυτίζεται με τον μέσο μισθό αλλά αποτυπώνει την παραγωγικότητα της οικονομίας σε σχέση με τον πληθυσμό, κατατάσσει την Ήπειρο σταθερά ανάμεσα στις πιο ευάλωτες περιφέρειες της ΕΕ, απέχοντας 55 ολόκληρες ποσοστιαίες μονάδες από τον ευρωπαϊκό κανόνα.

Πού παράγεται ο πλούτος: Δημόσιο και κατανάλωση κρατούν το 50%

Η συνολική παραγόμενη Ακαθάριστη Προστιθέμενη Αξία (ΑΠΑ) στην Ήπειρο —η οποία αποτυπώνει την καθαρή οικονομική παραγωγή ανά κλάδο αφαιρουμένων των φόρων και επιδοτήσεων προϊόντων— ανήλθε σε 4,14 δισ. ευρώ (4.139,09 εκατ. ευρώ).

Στη μακροοικονομική σύνθεση κυριαρχούν συντριπτικά οι υπηρεσίες με 77,8%, ενώ η βιομηχανία μαζί με τις κατασκευές συγκεντρώνουν το 18,2% και ο πρωτογενής τομέας μόλις το 4,0%.

Όπως προκύπτει από τους πίνακες της Eurostat, σχεδόν το μισό (49,9%) της οικονομίας της Ηπείρου στηρίζεται σε δύο μόνο ομάδες: στον ευρύτερο δημόσιο τομέα (κρατική μισθοδοσία, νοσοκομεία, σχολεία, πανεπιστήμιο) και στο σύμπλεγμα εμπορίου, μεταφορών, καταλυμάτων και εστίασης.

Στον αντίποδα, ο ραγδαία ανερχόμενος κλάδος τεχνολογίας και πληροφορικής (Ενημέρωση και Επικοινωνία), παρά τη δυναμική εγκατάσταση εταιρειών στα Ιωάννινα, εισφέρει 55,97 εκατ. ευρώ (1,4%), δείχνοντας ότι απαιτείται ακόμη χρόνος για να αποκτήσει κρίσιμη μακροοικονομική μάζα.

Το παραγωγικό παράδοξο: 16,2% των εργαζομένων στα χωράφια, 4% στο ΑΕΠ

Εξαιρετικό ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα στοιχεία της Eurostat για την απασχόληση, όπου το συνολικό εργατικό δυναμικό που εργάζεται στην Ήπειρο καταγράφεται στα 142.400 άτομα.

Η διασταύρωση των δύο πινάκων αναδεικνύει τη μεγαλύτερη διαρθρωτική αδυναμία της Ηπείρου:

Χαμηλή παραγωγικότητα στον αγροτικό τομέα: Στον πρωτογενή τομέα απασχολούνται 23.030 εργαζόμενοι (το 16,2% του συνόλου, δηλαδή περίπου 1 στους 6 εργαζομένους), όμως παράγουν μόλις το 4,0% της προστιθέμενης αξίας της περιοχής. Το στοιχείο αυτό εξηγεί τα χαμηλά αγροτικά εισοδήματα και την ανάγκη καθετοποίησης της παραγωγής προς τη μεταποίηση.

Συγκέντρωση σε εμπόριο και δημόσιο: Οι δύο πρώτοι κλάδοι συγκεντρώνουν μαζί το 58,3% της συνολικής απασχόλησης (πάνω από 82.900 εργαζόμενους), καθιστώντας την τοπική αγορά εργασίας απόλυτα εξαρτημένη από την τουριστική κατανάλωση και τις δημόσιες δαπάνες.

Τα νεότερα δεδομένα της Eurostat πιστοποιούν ότι η Ήπειρος αναπτύσσεται μεν με ρυθμό 2,5%, παραμένει δε προσδεδεμένη σε ένα παραδοσιακό παραγωγικό μοντέλο χαμηλής έντασης γνώσης, που δυσκολεύεται να συγκλίνει γρήγορα με τα ευρωπαϊκά εισοδηματικά πρότυπα.

Π. Μπούρχας