Η Θεσπρωτία στη Βουλή ως πρότυπο ανάπτυξης των υδατοκαλλιεργειών

Τη Θεσπρωτία ως ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα περιφερειακής ανάπτυξης μέσω των υδατοκαλλιεργειών ανέδειξαν οι παρεμβάσεις του Δημάρχου Φιλιατών Παρασκευά Βλάχου και του γενικού γραμματέα της Ελληνικής Οργάνωσης Παραγωγών Υδατοκαλλιέργειας (ΕΛΟΠΥ) και διευθύνοντος συμβούλου της ΜΠΑΣΤΙΑ Α.Ε. Ιωάννη Χεκίμογλου, κατά τη συνεδρίαση της Ειδικής Μόνιμης Επιτροπής Περιφερειών της Βουλής με θέμα «Οι υδατοκαλλιέργειες ως μοχλός περιφερειακής ανάπτυξης».

Η συζήτηση πραγματοποιήθηκε παρουσία εκπροσώπων της κυβέρνησης, της αυτοδιοίκησης και του κλάδου των υδατοκαλλιεργειών, με τον πρόεδρο της Επιτροπής Εμμανουήλ Κόνσολα να επισημαίνει ότι ο τομέας αποτελεί έναν από τους πλέον εξωστρεφείς πυλώνες της ελληνικής οικονομίας, με το 80% της παραγωγής να κατευθύνεται στις διεθνείς αγορές.

«Η θάλασσα είναι ο δικός μας κάμπος»

Στην τοποθέτησή του ο Δήμαρχος Φιλιατών επέλεξε να περιγράψει τον κλάδο όχι μέσα από οικονομικούς δείκτες αλλά μέσα από την καθημερινότητα των ανθρώπων που εργάζονται σε αυτόν.

Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, για τη Θεσπρωτία και ιδιαίτερα για τη Σαγιάδα, η θάλασσα αποτελεί «τον δικό μας κάμπο, τα γαλάζια χωράφια μας», τονίζοντας ότι πίσω από την παραγωγή βρίσκονται εκατοντάδες εργαζόμενοι, από δύτες και ιχθυολόγους μέχρι οδηγούς μεταφορών και τεχνικό προσωπικό.

Ο κ. Βλάχος υποστήριξε ότι οι υδατοκαλλιέργειες έχουν μετατραπεί σε βασικό πυλώνα επιβίωσης και ανάπτυξης για τον νομό, σημειώνοντας ότι η Θεσπρωτία φιλοξενεί περισσότερα από 16 μεγάλα επενδυτικά έργα του κλάδου, ενώ η συνεισφορά τους φθάνει περίπου στο 40% της εξαγωγικής δραστηριότητας της περιοχής.

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην απασχόληση, αναφέροντας ότι στις μονάδες της περιοχής εργάζονται περίπου 500 άτομα, εκ των οποίων 400 άνδρες και 100 γυναίκες, γεγονός που επιτρέπει σε πολλές οικογένειες να παραμένουν μόνιμα στους Φιλιάτες, τη Σαγιάδα και τα γύρω χωριά.

«Η ιχθυοκαλλιέργεια δεν γνωρίζει σεζόν», τόνισε, αντιπαραβάλλοντας τη δραστηριότητα με τον τουρισμό. Όπως είπε, παράγει εισόδημα και θέσεις εργασίας καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, αποτελώντας αντίβαρο στην εποχικότητα και συμβάλλοντας στην αντιμετώπιση της ερήμωσης της υπαίθρου και της δημογραφικής συρρίκνωσης.

Σχολεία που παραμένουν ανοιχτά

Ο Δήμαρχος Φιλιατών συνέδεσε άμεσα την ανάπτυξη των υδατοκαλλιεργειών με τη διατήρηση του κοινωνικού ιστού της περιοχής.

Υποστήριξε ότι χάρη στις σταθερές θέσεις εργασίας τα χωριά της περιοχής εξακολουθούν να διατηρούν μόνιμο πληθυσμό, ενώ τα σχολεία συνεχίζουν να λειτουργούν σε μια περίοδο κατά την οποία πολλές περιοχές της ελληνικής περιφέρειας αντιμετωπίζουν προβλήματα υπογεννητικότητας και μείωσης του μαθητικού πληθυσμού.

Παράλληλα υπογράμμισε ότι η παρουσία των μονάδων στηρίζει ένα ευρύ φάσμα οικονομικών δραστηριοτήτων, από καταστήματα και επιχειρήσεις λιανικού εμπορίου μέχρι υπηρεσίες, αθλητικές εγκαταστάσεις και κοινωνικές δομές.

Αναφορά στην κοινωνική προσφορά των επιχειρήσεων

Σημαντικό μέρος της ομιλίας του αφιερώθηκε στη σχέση των επιχειρήσεων του κλάδου με τις τοπικές κοινωνίες.

Ο κ. Βλάχος ανέφερε ότι οι εταιρείες συμβάλλουν στην ενίσχυση των σχολείων, στηρίζουν τα κοινωνικά παντοπωλεία Φιλιατών και Ηγουμενίτσας, διοργανώνουν εκπαιδευτικές επισκέψεις μαθητών και αναλαμβάνουν δράσεις προστασίας του περιβάλλοντος, όπως καθαρισμούς ακτών και λιμένων.

Όπως σημείωσε, πρόκειται για μια σχέση αμοιβαίας στήριξης που έχει διαμορφώσει δεσμούς εμπιστοσύνης ανάμεσα στις επιχειρήσεις και τις τοπικές κοινωνίες.

Αίτημα για υποδομές και στήριξη

Ο Δήμαρχος Φιλιατών υποστήριξε ότι η Πολιτεία οφείλει να στηρίξει περισσότερο τον κλάδο, δίνοντας ιδιαίτερη βαρύτητα στις υποδομές.

Έθεσε ως προτεραιότητα τον εκσυγχρονισμό του οδικού δικτύου και των λιμενικών εγκαταστάσεων της Σαγιάδας, τονίζοντας ότι ένα προϊόν με διεθνή παρουσία δεν μπορεί να εξυπηρετείται από υποδομές προηγούμενων δεκαετιών. Παράλληλα ζήτησε μέτρα για την αντιμετώπιση του αυξημένου ενεργειακού κόστους που επιβαρύνει τις επιχειρήσεις.

Η ΠΟΑΥ Θεσπρωτίας ως πανελλαδικό παράδειγμα

Από την πλευρά του, ο Ιωάννης Χεκίμογλου επικέντρωσε την παρέμβασή του στην εμπειρία της Θεσπρωτίας από τη λειτουργία της ΠΟΑΥ, της Περιοχής Οργανωμένης Ανάπτυξης Υδατοκαλλιεργειών.

Υπενθύμισε ότι το ειδικό χωροταξικό πλαίσιο για τις υδατοκαλλιέργειες θεσπίστηκε το 2011 και προέβλεπε τη δημιουργία 27 ΠΟΑΥ σε ολόκληρη τη χώρα. Ωστόσο, δεκαπέντε χρόνια αργότερα, μόνο έξι έχουν ολοκληρωθεί και θεσμοθετηθεί, με τη Θεσπρωτία να συγκαταλέγεται στις πρώτες περιοχές που κατάφεραν να ολοκληρώσουν τη διαδικασία.

Όπως ανέφερε, η επιτυχία αυτή οφείλεται στη συνεργασία επιχειρήσεων, δήμων, περιφέρειας και τοπικής κοινωνίας, που επέτρεψε την έκδοση του σχετικού Προεδρικού Διατάγματος το 2022.

Οι τέσσερις πυλώνες του «μοντέλου Θεσπρωτίας»

Ο κ. Χεκίμογλου παρουσίασε αναλυτικά το μοντέλο λειτουργίας της ΠΟΑΥ Θεσπρωτίας, το οποίο στηρίζεται σε τέσσερις βασικούς άξονες.

Ο πρώτος αφορά τη συνεχή περιβαλλοντική παρακολούθηση, με τακτικές αναλύσεις του θαλάσσιου περιβάλλοντος, χαρτογράφηση του πυθμένα και συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Πατρών για την παρακολούθηση των λιβαδιών ποσειδωνίας και των ροδοφυκών.

Ο δεύτερος άξονας είναι η κυκλική οικονομία. Σύμφωνα με όσα ανέφερε, στη Θεσπρωτία δημιουργήθηκε ο πρώτος οργανωμένος χώρος συγκέντρωσης και ανακύκλωσης αποβλήτων υδατοκαλλιεργειών στην Ελλάδα, όπου συγκεντρώνονται και ανακυκλώνονται δίχτυα, ιχθυοκλωβοί και άλλα υλικά.

Ο τρίτος αφορά τη συνεργασία με τις τοπικές κοινωνίες μέσω δράσεων περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης, εκπαιδευτικών επισκέψεων και καθαρισμών ακτών και λιμένων.

Ο τέταρτος σχετίζεται με τη σταδιακή και ελεγχόμενη ανάπτυξη της παραγωγής. Όπως εξήγησε, ενώ ο τελικός σχεδιασμός προβλέπει παραγωγή έως 27.000 τόνους ετησίως, μέχρι σήμερα έχουν αδειοδοτηθεί περίπου 15.500 τόνοι, με αυστηρούς ελέγχους και περιορισμούς όπου απαιτείται.

Οι προτάσεις προς την κυβέρνηση

Ο Ιωάννης Χεκίμογλου δεν παρέλειψε να αναφερθεί και στα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι φορείς διαχείρισης των ΠΟΑΥ.

Όπως υποστήριξε, οι φορείς καλούνται να ασκήσουν σημαντικές αρμοδιότητες χωρίς να διαθέτουν επαρκή εργαλεία ελέγχου και επιβολής κυρώσεων, ενώ παράλληλα επιβαρύνονται οικονομικά καθώς είναι πλήρως αυτοχρηματοδοτούμενοι.

Μεταξύ των προτάσεων που κατέθεσε ήταν η δυνατότητα μεγαλύτερης χωρικής ευελιξίας στις μετακινήσεις μονάδων, η θεσμοθέτηση αποτελεσματικών μηχανισμών ελέγχου και η είσπραξη των μισθωμάτων μέσω της ΑΑΔΕ, ώστε να διασφαλίζεται η έγκαιρη απόδοση των πόρων στους φορείς διαχείρισης και στους δήμους.