Νέο πλαίσιο για τις Natura στη Θεσπρωτία με την έγκριση της ΕΠΜ 11α

Σε νέα φάση εισέρχεται η διαχείριση των προστατευόμενων περιοχών στη Θεσπρωτία, μετά την έγκριση της Ειδικής Περιβαλλοντικής Μελέτης 11α, που καλύπτει συνολικά 25 περιοχές Natura 2000 στην Ήπειρο και τμήμα της Δυτικής Μακεδονίας. Η απόφαση θεσμοθετεί, για πρώτη φορά με σαφήνεια, ζώνες προστασίας και συγκεκριμένους όρους χρήσεων γης, δίνοντας ένα πιο «δεσμευτικό» πλαίσιο για δραστηριότητες που μέχρι σήμερα λειτουργούσαν με γενικές κατευθύνσεις.

Στη Θεσπρωτία, η μελέτη αφορά ένα πλέγμα περιοχών υψηλής οικολογικής αξίας, που εκτείνεται από τα ποτάμια οικοσυστήματα του Καλαμά και του Αχέροντα μέχρι ορεινές ζώνες όπως το Σούλι και η ευρύτερη περιοχή της Παραμυθιάς, αλλά και παράκτιους υγροτόπους και εκβολές. Πρόκειται για περιοχές που φιλοξενούν σπάνια είδη και σημαντικούς οικοτόπους, με έντονη αλληλεπίδραση με την τοπική οικονομία.

Κεντρικό στοιχείο της ΕΠΜ είναι ο καθορισμός ζωνών: από αυστηρής προστασίας έως περιοχές ήπιας ανάπτυξης, όπου επιτρέπονται συγκεκριμένες δραστηριότητες υπό όρους. Για τη Θεσπρωτία αυτό μεταφράζεται σε ένα νέο τοπίο για την κτηνοτροφία, τη γεωργία, αλλά και για επενδυτικές δραστηριότητες, όπως τουριστικές εγκαταστάσεις ή ενεργειακά έργα, τα οποία πλέον θα αξιολογούνται με πιο αυστηρά και σαφή κριτήρια.

Παράλληλα, η μελέτη επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην προστασία του περιβάλλοντος και τη διατήρηση της οικονομικής δραστηριότητας. Σε πολλές περιπτώσεις προβλέπεται η συνέχιση παραδοσιακών χρήσεων, όπως η εκτατική κτηνοτροφία, ενώ ενθαρρύνονται μορφές ήπιας ανάπτυξης, κυρίως στον τομέα του εναλλακτικού τουρισμού.

Η θεσμοθέτηση της ΕΠΜ αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς κλείνει εκκρεμότητες ετών σε ό,τι αφορά το καθεστώς των περιοχών Natura και δημιουργεί ένα σαφές πλαίσιο για τις αδειοδοτήσεις και τον χωροταξικό σχεδιασμό. Ταυτόχρονα, αναμένεται να επηρεάσει άμεσα τον σχεδιασμό των τοπικών έργων και των επενδύσεων, αλλά και να αποτελέσει εργαλείο για τα μελλοντικά Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια.

Ωστόσο, ήδη διαφαίνεται ότι η εφαρμογή των νέων ρυθμίσεων θα αποτελέσει πεδίο συζήτησης σε τοπικό επίπεδο, καθώς φορείς και επαγγελματίες αναμένουν να δουν πώς οι προβλέψεις της μελέτης θα μεταφραστούν στην πράξη και κατά πόσο θα διασφαλιστεί η ισορροπία ανάμεσα στην προστασία και την ανάπτυξη.

Λευτέρης Παπαβασιλείου Γκόρος