Που πάει καλά και που όχι η Ήπειρος

ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΤΑΣΕΩΝ ΣΤΙΣ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΕΣ

Ενδιαφέροντα στοιχεία για την θέση της Ηπείρου σε σχέση με τις υπόλοιπες Περιφέρειες της Ελλάδας δίνει η  περιοδική έκθεση του Ιδρύματος Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών, στο πλαίσιο συνεργασίας του με το Παρατηρητήριο Περιφερειακών Πολιτικών, με στόχο τη συστηματική παρακολούθηση, ανάδειξη και ερμηνεία κοινωνικών και οικονομικών δεικτών στις Περιφέρειες της Ελλάδας.

Το πρώτο τεύχος εστιάζει στις εξής θεματικές ενότητες: (α) δημογραφικές τάσεις, (β) οικονομική δραστηριότητα, (γ) επιχειρηματικότητα, (δ) χρηματοπιστωτικό τομέα, (ε) αγορά εργασίας, (στ) κοινωνικές υπηρεσίες και κοινωνική ένταξη, (ζ) τέχνες και τουρισμό και, (η) χωροταξία και περιβάλλον.

Μεταξύ των βασικών ευρημάτων προκύπτει ότι υπάρχουν ευκαιρίες για πρόοδο και σύγκλιση σε μια σειρά από τομείς.

Ενδεικτικά: (α) η μείωση και γήρανση του πληθυσμού, αν και αποτελούν εθνικό πρόβλημα, παρουσιάζουν μειωμένη ένταση σε επιμέρους περιφέρειες, (β) η οικονομική δραστηριότητα παρουσιάζει ιδιαίτερα υψηλή συγκέντρωση στην Αττική, όπου καταγράφεται με διαφορά και το υψηλότερο κατά κεφαλήν ΑΕΠ, (γ) οι δείκτες ανταγωνιστικότητας διαφέρουν σημαντικά μεταξύ των περιφερειών χωρίς διαχρονική τάση μείωσης των αποκλίσεων, (δ) οι οικονομικοί δείκτες της νησιωτικής Ελλάδας καταγράφουν πρόσφατα θετικές επιδόσεις, σε τομείς όπως η αγορά εργασίας, οι ρυθμοί ανάπτυξης και ο βαθμός ένταξης στο χρηματοπιστωτικό σύστημα, (ε) η ετερογένεια μεταξύ περιφερειών παραμένει έντονη σε θέματα εισοδηματικής ανισότητας, υπηρεσιών υγείας και κοινωνικής προστασίας, όπως το ποσοστό πληθυσμού σε κίνδυνο φτώχειας.

Η εικόνα της Ηπείρου

Πιο αναλυτικά για την Ήπειρο τα συμπεράσματα αποτυπώνονται ανά τομέα ως εξής:

Για το δημογραφικό στην Ήπειρο η ποσοστιαία μεταβολή του πληθυσμού από το 1990 ως το 2010 ήταν θετική κατά 2,5% ενώ το διάστημα 2010-2022 αρνητική κατά 7,7%.

Ο πληθυσμός στη Δυτική Μακεδονία, την Κεντρική Ελλάδα και την Πελοπόννησο έχει συρρικνωθεί κατά ποσοστά κοντά στο 10%, ενώ το Βόρειο, το Νότιο Αιγαίο, και οι Ιόνιοι Νήσοι έχουν καταγράψει μικρότερη πληθυσμιακή μείωση, γύρω στο 2%.

Η Κρήτη είναι η μόνη περιφέρεια στην Ελλάδα που παρουσιάζει οριακά θετικό ρυθμό πληθυσμιακής ανάπτυξης.Σε ότι αφορά την πληθυσμιακή πυκνότητα, τον αριθμό των κατοίκων μιας περιφέρειας σε σχέση με την έκτασή της που μετριέται σε τετραγωνικά χιλιόμετρα, η Ήπειρος εμφανίζει από τα μικρότερα ποσοστά με 35,8.

Ο συγκεκριμένος στατιστικός δείκτης αναδεικνύει, πέρα από την περιφερειακή πληθυσμιακή εξέλιξη, και τον βαθμό αστικοποίησης, ο οποίος στην Ήπειρο παραμένει μικρός.

Στον αντίποδα η περιφέρειά μας βρίσκεται στην πρώτη θέση σε ότι αφορά την πληθυσμιακή εξάρτηση στη γηραιότερη ηλικία η οποία ορίζεται ως ο λόγος του αριθμού των ηλικιωμένων (ηλικίας 65 ετών και άνω) προς τον αριθμό των ατόμων παραγωγικής ηλικίας. Σε αυτή την κατηγορία η Ήπειρος καταγράφει ποσοστό 46,5%.

Στους τομείς της οικονομίας και της επιχειρηματικότητας η περιφέρεια μας συνεισφέρει μόλις στο 2,2% του ΑΕΠ, στο 3,2% των επενδύσεων και στο 1% σε ότι αφορά τις εξαγωγές αγαθών, βρισκόμενη στις τελευταίες θέσεις.

Αντίθετα στη μέση περίπου κατατάσσεται η επίδοσή της σε ότι αφορά την εξωστρέφεια και στον δείκτη περιφερειακής ανταγωνιστικότητας όπου σημειώνει άνοδο 3%, λίγο κάτω από το μ.ο της χώρας που είναι 4%.

Στον χρηματοπιστωτικό τομέα και ειδικά στον βαθμό ένταξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων στο τραπεζικό σύστημα η Ήπειρος βρίσκεται ξανά κάτω από το μ.ο. αλλά κοντά σε αυτόν, ενώ είναι τέταρτη σε δείκτες χρηματοοικονομικής ένταξης, τραπεζικών καταθέσεων και χορηγήσεων. Δείκτες δηλαδή που αναδεικνύουν ευκαιρίες για σύγκλιση και τον τοπικό ρόλο των τραπεζών.

Στην αγορά εργασίας το ποσοστό της ανεργίας στην Ήπειρο είναι υψηλό, αλλά όχι το υψηλότερο στην χώρα, ενώ ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η κατανομή της απασχόλησης μεταξύ πρωτογενούς, δευτερογενούς και τριτογενούς τομέα.

Εδώ βλέπουμε ότι οι ηπειρώτες σε ποσοστό 28,8% απασχολούνται στις Μεταφορές-Τουρισμός και εμπόριο, το 26,3% είναι δημόσιοι υπάλληλοι, ακολουθούν με 18,4% οι εργαζόμενοι στον πρωτογενή τομέα, με 9,8% στην βιομηχανία, με 6,7% στις κατασκευές και 5,4% Επαγγελματικές Επιστημονικές-Τεχνικές Διοικητικές δραστηριότητες, ενώ μικρά ποσοστά καταγράφουν τομείς όπως οι τέχνες και η διασκέδαση, η πληροφορική και τα χρηματοοικονομικά.

Στην κοινωνική ένταξη η Ήπειρος παρουσιάζει το μικρότερο ποσοστό του πληθυσμού σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού, μετά την Κρήτη, ενώ αντίθετα είναι δεύτερη στο χάσμα απασχόλησης μεταξύ ανδρών και γυναικών.

Παράλληλα είναι η Τρίτη περιφέρεια μετά από Θεσσαλία και Αττική σε ότι αφορά τις κλίνες νοσηλείας, ενώ την ίδια θέση έχει και στον αριθμό των φοιτητών.

Τέλος, στους τομείς Περιβάλλον, χωροταξία, πολιτισμός η Ήπειρος είναι πολύ ψηλά στην εξυπηρέτηση Πληθυσμού (άτομα) ανά μονάδα διαχείρισης αποβλήτων, πίσω μόνο από τα Ιόνια Νησιά και τη Θεσσαλία.

Σε ότι αφορά τις χρήσεις γης, η Ήπειρος έχει 40,9% αχρησιμοποίητες εκτάσεις, 34,6% για δασοκομία και 20,6% για γεωργία.

Η πληρότητα ξενοδοχειακών καταλυμάτων είναι μόλις στο 25%, πάνω μόνο από Στερεά Ελλάδα και Δυτική Μακεδονία, ενώ κοντά στον μ.ο. της χώρας είναι το ποσοστό χρήσεων γης για Πολιτιστικές Δραστηριότητες και Δραστηριότητες Αναψυχής.