Η κοινωνική ευθύνη έναντι της τρίτης ηλικίας με αφορμή την παγκόσμια ημέρα ηλικιωμένων

Συντάκτης: ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΒΑΣΙΑΔΗΣ

Με απόφαση που έλαβε η Γενική Συνέλευση του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών το 1990, ορίστηκε να τιμάται την 1η Οκτωβρίου εκάστου έτους η Παγκόσμια Ημέρα των Ηλικιωμένων.

Με τις εκδηλώσεις και τις επίκαιρες ανακοινώσεις που βλέπουν το φως της δημοσιότητας,  αναδεικνύεται ο συμβολισμός της Παγκόσμιας Ημέρας, σε σχέση με την συμβολή των Ηλικιωμένων στην κοινωνική και οικονομική ανάπτυξη, ενώ αναγνωρίζονται τα ιδιαίτερα προβλήματα που τους συνοδεύουν.

Η ανάμνηση εκείνης της απόφασης επικαιροποιείται συνήθως με τις διάφορες ανακοινώσεις φορέων και θεσμικών προσώπων, οι οποίες όμως δεν μπορεί παρά να ισχύουν για κάθε ημέρα του χρόνου.

Οι σχετικές δε διακηρύξεις λαμβάνουν ιδιαίτερο περιεχόμενο εις ότι αφορά τους ηλικιωμένους συνανθρώπους και τα ιδιαίτερα προβλήματα που συνήθως τους συνοδεύουν.

Ειδικότερα τα ζητήματα που άπτονται των προβλημάτων της τρίτης ηλικίας απασχολούν την τρέχουσα επικαιρότητα, καθώς αποτελούν μέρος της γενικότερης συζήτησης που βρίσκεται σε εξέλιξη, στα πλαίσια του ιδιότυπου προεκλογικού κλίματος που σοβεί.

Ειδικότερα  με τις εμπόλεμες καταστάσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη, με την οικονομική κρίση να είναι πάντα παρούσα με χαρακτηριστική την ακρίβεια στα βασικά καταναλωτικά προϊόντα, με τις εξάρσεις της βίας και με τις πολιτικές αντιπαραθέσεις να κυριαρχούν στην επικαιρότητα, η Παγκόσμια Ημέρα Ηλικιωμένων αποκτά ένα ιδιαίτερα κρίσιμο περιεχόμενο.

Η σημασία που αναδεικνύεται με την ανακήρυξη της Παγκόσμιας Ημέρας Ηλικιωμένων, αφορά φυσικά συνολικά την εποχή μας και όχι μόνο μία ημέρα του χρόνου, ενώ αποκτά ιδιαίτερη σημασία, με τα προβλήματα που καταγράφονται σε άτομα της λεγόμενης τρίτης ηλικίας.

Αποτελεί αναντίρρητη διαπίστωση ότι η υπογεννητικότητα και η σημαντική αύξηση του μέσου όρου ζωής του ανθρώπου, σε συνδυασμό με την επιτεινόμενη μεταναστευτική τάση των νέων σε αναζήτηση καλύτερων και αποδοτικότερων συνθηκών απασχόλησης, έχουν οδηγήσει τον πληθυσμό της χώρας μας σε δημογραφική γήρανση, κάτι το οποίο είναι ιδιαίτερα αισθητό στον κοινωνικό περίγυρο, πέραν των στατιστικών στοιχείων που βλέπουν το φώς της δημοσιότητας.

Με το δεδομένο ότι τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι ηλικιωμένοι είναι σύνθετα, ιδιαίτερα από οικονομικής και κοινωνικής πλευράς, έχουν καθιερωθεί από ετών θεσμοί και διαδικασίες στήριξης και φροντίδας των ηλικιωμένων, όπως είναι τα διάφορα Ιδρύματα, οι Οίκοι Ευγηρίας, τα ΚΑΠΗ και τα προγράμματα ΕΣΤΙΑ που αποτέλεσαν επιτυχημένους και αποδεκτούς θεσμούς.

Παρ όλες αυτές τις σημαντικές εξελίξεις στο θέμα της ανοιχτής προστασίας των ηλικιωμένων, υπάρχει ένας σημαντικός αριθμός προχωρημένης ηλικίας προσώπων, που διάγουν μοναχικό βίο στα σπίτια τους και έχουν ιδιαίτερες ανάγκες εξυπηρέτησης, οι οποίες πλημμελώς υποστηρίζονται από την υφιστάμενη κοινωνική υποδομή.

Αυτές οι ανάγκες καθίστανται ιδιαίτερα επιτακτικές στην εποχή μας, πολύ περισσότερο όταν κατά τεκμήριο τα πρόσωπα αυτά και λόγω μοναχικότητας, στερούνται της ευχέρειας χρήσης των ηλεκτρονικών μέσων, που συνήθως ενεργοποιούνται για ιατρικές υπηρεσίες, συνταγογραφήσεις φαρμάκων κλπ.

Τα ηλικιωμένα αυτά πρόσωπα χρειάζονται ειδικότερη υποστήριξη, με υπηρεσίες που περιλαμβάνουν περιοδικές ιατρικές και εργαστηριακές εξετάσεις, επισκέψεις στο σπίτι από κοινωνικούς λειτουργούς και νοσηλευτικό προσωπικό, υγειονομικές συμβουλές, νομική καθοδήγηση και μελέτη συνθηκών διαβίωσης.

Σημαντικό μέρος των υπηρεσιών αυτών προσπαθούν να καλύψουν τα διάφορα προγράμματα κοινωνικής πρόνοιας και υποστήριξης.

Αυτά όμως δεν αρκούν, όπως διαφαίνεται στις συγκυρίες των κρίσεων που βιώνει ολόκληρη η κοινωνία.

Όσες υπηρεσίες και αν καθιερώσει για τους ηλικιωμένους η πολιτεία, τίποτα δεν μπορεί να αναπληρώσει την ανθρώπινη επαφή και επικοινωνία που αποτελεί το θεμέλιο της οποιασδήποτε κοινωνικής προσέγγισης.

Ας μη παραβλέπεται ο σημαντικός ρόλος που μπορεί να διαδραματίσει ο ηλικιωμένος, με την μετάδοση των γνώσεων και των εμπειριών του.

Αποτελεί ευθύνη και καθήκον επομένως της ίδια της κοινωνίας, να μη αδιαφορεί για το ηλικιωμένο μέλος της, που οι συνθήκες της ζωής όρισαν να διάγει μοναχικό βίο.

Όσο και αν ο σύγχρονος αγώνας της ζωής και οι τρέχουσες απαιτήσεις επιβάλλουν στον καθένα ένα συνεχές τρέξιμο, πάντα περισσεύει ο ελάχιστος χρόνος που απαιτείται για την εκδήλωση ενδιαφέροντος, για τον μοναχικό ηλικιωμένο συνάνθρωπο.

Αυτή η ανέξοδη εκδήλωση ενδιαφέροντος, ως έκφραση κοινωνικής ευθύνης, έχει ανεκτίμητη αξία που δεν μπορεί να συγκριθεί με κανένα κοινωνικό πρόγραμμα, όσο ενισχυμένο και αν είναι, καθώς αναδεικνύει τα όποια δυσχερή προβλήματα βιώνει στη ζωή του ο ηλικιωμένος συμπολίτης και δρομολογεί την αντιμετώπιση τους.

Η αναφορά επομένως στην Παγκόσμια Ημέρα Ηλικιωμένων και την κοινωνική ευθύνη που συμβολίζει, ας αποτελέσει   αφορμή για γενικότερη περισυλλογή και ας καταστεί συνείδηση ότι η τρίτη ηλικία και τα προβλήματα που την συνοδεύουν, αποτελεί τον ορίζοντα του καθένα  και  αφορά μακροπρόθεσμα όλους.