«Τρέχουμε πίσω από τις φυσικές καταστροφές»

Η ΠΡΟΕΙΔΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΗ ΤΗΣ ΠΥΡΟΣΒΕΣΤΙΚΗΣ ΗΠΕΙΡΟΥ

Παναγιώτης Μπούρχας

Η κλιματική αλλαγή, η εγκατάλειψη της υπαίθρου, η μίξη δασικού και οικιστικού ιστού και η ολοένα πιο απρόβλεπτη συμπεριφορά των πυρκαγιών συνθέτουν ένα νέο και ιδιαίτερα απαιτητικό περιβάλλον για την Πολιτική Προστασία και την Πυροσβεστική Υπηρεσία. Το μήνυμα αυτό έστειλε το πρωί της Δευτέρας ο Διοικητής Πυροσβεστικών Υπηρεσιών Ηπείρου Κωνσταντίνος Τσιώπος, παρουσιάζοντας τον σχεδιασμό της φετινής αντιπυρικής περιόδου, αλλά και τις μεγάλες προκλήσεις που αντιμετωπίζει η περιοχή.

Στο πλαίσιο συνέντευξης τύπου, το πρωί της Δευτέρας,  κ. Τσιώπος ξεκίνησε την τοποθέτησή του επισημαίνοντας ότι οι δασικές πυρκαγιές, όπως και οι πλημμύρες και οι σεισμοί, δεν αποτελούν απλώς φυσικά φαινόμενα, αλλά γεγονότα με σοβαρές κοινωνικές και οικονομικές συνέπειες. «Οι δασικές πυρκαγιές και γενικότερα οι φυσικές καταστροφές έχουν ισχυρό κοινωνικό αποτύπωμα. Χάνονται ανθρώπινες ζωές, διαταράσσεται η καθημερινότητα των πολιτών, προκαλείται σημαντικό οικονομικό κόστος για την αποκατάσταση των ζημιών και παράλληλα δημιουργείται ένα τεράστιο περιβαλλοντικό αποτύπωμα», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Όπως σημείωσε, οι πυρκαγιές δεν είναι ένα νέο φαινόμενο. Υπήρχαν πάντοτε και θα συνεχίσουν να υπάρχουν. Εκείνο που έχει αλλάξει δραματικά είναι ο τρόπος με τον οποίο εξελίσσονται. «Τα τελευταία χρόνια βλέπουμε πυρκαγιές με αλλοπρόσαλλη συμπεριφορά, με μεγάλες μεταβολές στην ένταση και την κατεύθυνση, που δημιουργούν σοβαρότατα προβλήματα στην επιχειρησιακή αντιμετώπισή τους», τόνισε.

Μάλιστα, στάθηκε ιδιαίτερα στη συχνότητα εμφάνισης των μεγάλων συμβάντων, λέγοντας ότι μέχρι πριν από λίγα χρόνια οι ακραίες πυρκαγιές θεωρούνταν σπάνια περιστατικά. «Παλαιότερα μιλούσαμε για ένα σοβαρό συμβάν κάθε τέσσερα ή πέντε χρόνια. Τώρα τέτοιου μεγέθους περιστατικά τα συναντούμε σχεδόν κάθε χρόνο. Αυτό είναι μια πραγματικότητα που συνδέεται άμεσα με την κλιματική αλλαγή. Το κλίμα έχει αλλάξει δυσμενώς και το βλέπουμε πλέον στην καθημερινή επιχειρησιακή μας δράση», υπογράμμισε.

Η εγκατάλειψη της υπαίθρου άλλαξε το τοπίο

Ο διοικητής της Πυροσβεστικής έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στον ανθρώπινο παράγοντα, σημειώνοντας ότι η πλειονότητα των πυρκαγιών εξακολουθεί να προκαλείται από ανθρώπινες δραστηριότητες.

Παράλληλα όμως, όπως εξήγησε, η εγκατάλειψη του πρωτογενούς τομέα και η συρρίκνωση της ανθρώπινης παρουσίας στην ύπαιθρο έχουν μεταβάλει ριζικά το τοπίο σε πολλές περιοχές της χώρας και της Ηπείρου.

«Η μείωση του πρωτογενούς τομέα και η εγκατάλειψη της υπαίθρου έχουν ως αποτέλεσμα τα δάση και οι οικισμοί να γίνονται πλέον ένα. Εκεί ακριβώς δημιουργείται το μεγαλύτερο πρόβλημα στην ανάσχεση μιας πυρκαγιάς», ανέφερε.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η Ήπειρος παρουσιάζει έντονες ιδιαιτερότητες. Στο ανατολικό τμήμα της Περιφέρειας, κυρίως στις ορεινές περιοχές των Ιωαννίνων και της Άρτας, πολλά χωριά έχουν εγκαταλειφθεί και η βλάστηση έχει εισχωρήσει πλέον μέσα στον οικιστικό ιστό. «Σε πολλές περιπτώσεις βλέπουμε το δάσος να έχει μπει μέσα στα χωριά», είπε χαρακτηριστικά.

Στον αντίποδα, σε Πρέβεζα και Θεσπρωτία καταγράφεται το αντίστροφο φαινόμενο. «Εκεί βλέπουμε κατοικίες, επιχειρήσεις και άλλες εγκαταστάσεις να αναπτύσσονται μέσα σε δασικές εκτάσεις». Και στις δύο περιπτώσεις έχουμε μια επικίνδυνη συνύπαρξη που αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο για ανθρώπους και περιουσίες, όπως σημείωσε.

Οι τέσσερις πυλώνες της Πολιτικής Προστασίας

Ο διοικητής ανέλυσε τη φιλοσοφία πάνω στην οποία στηρίζεται ο σχεδιασμός της Πολιτικής Προστασίας, η οποία, όπως είπε, βασίζεται σε τέσσερις θεμελιώδεις πυλώνες: την πρόληψη, την προετοιμασία και ετοιμότητα, την αντιμετώπιση των συμβάντων και την αποκατάσταση.

Στον τομέα της πρόληψης, στόχος είναι η ενίσχυση της ανθεκτικότητας των τοπικών κοινωνιών και η μείωση των πιθανοτήτων εκδήλωσης πυρκαγιών.

Στο πλαίσιο αυτό υπενθύμισε ότι η χρήση πυρός απαγορεύεται καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, εκτός από συγκεκριμένες περιπτώσεις και μόνο υπό προϋποθέσεις κατά το διάστημα από 1 Νοεμβρίου έως 30 Απριλίου.

Αναφέρθηκε επίσης στη νομοθεσία για τα ακαθάριστα οικόπεδα και στα διοικητικά πρόστιμα που επιβάλλονται όταν παραβιάζονται οι σχετικές διατάξεις.

«Ένα καθαρό οικόπεδο δεν το θεωρούμε ατομική ευθύνη. Είναι κοινωνική υπευθυνότητα του πολίτη». Ένας καθαρισμένος χώρος μπορεί να αποτελέσει φυσικό εμπόδιο στην εξάπλωση μιας πυρκαγιάς και να προστατεύσει όχι μόνο τον ιδιοκτήτη αλλά ολόκληρη τη γειτονιά, ανέφερε.

Μάλιστα υπενθύμισε ότι η προθεσμία για τον καθαρισμό των οικοπέδων λήγει στις 15 Ιουνίου.

Νέα μέσα επιτήρησης και ενίσχυση των ελέγχων

Σημαντικό βάρος δίνεται φέτος στην πρόληψη και στον έγκαιρο εντοπισμό των πυρκαγιών.

Όπως ανακοίνωσε ο κ. Τσιώπος, στην Ήπειρο λειτουργούν πλέον για πρώτη φορά τέσσερα ανακριτικά κλιμάκια της Πυροσβεστικής με αποστολή τη διερεύνηση των αιτίων των πυρκαγιών αλλά και την ενίσχυση του αποτρεπτικού πλαισίου.

Παράλληλα, για πρώτη φορά θα αξιοποιηθούν τέσσερα drones επιτήρησης, ενώ σε ολόκληρη την Περιφέρεια λειτουργούν δεκαπέντε σταθερές κάμερες παρακολούθησης.

«Στόχος μας είναι να μειώσουμε τις ενάρξεις πυρκαγιών και ταυτόχρονα να πετύχουμε όσο το δυνατόν ταχύτερη ανίχνευση και αναγγελία ενός συμβάντος», τόνισε.

Στο ίδιο πλαίσιο έχει δημιουργηθεί και ειδική Ομάδα Συστημάτων Μη Επανδρωμένων Αεροσκαφών της Πυροσβεστικής, η οποία παρακολουθεί περιοχές που θεωρούνται ιδιαίτερα ευάλωτες.

Συντονισμός όλων των φορέων

Ο διοικητής Πυροσβεστικών Υπηρεσιών Ηπείρου επεσήμανε ότι η αντιμετώπιση των πυρκαγιών δεν είναι αποκλειστικά υπόθεση της Πυροσβεστικής.

Όπως είπε, έχουν ήδη συγκληθεί τα τοπικά συντονιστικά όργανα σε όλους τους δήμους της Ηπείρου και στην Περιφέρεια, με τη συμμετοχή όλων των εμπλεκόμενων υπηρεσιών. «Η Τοπική Αυτοδιοίκηση, τα Δασαρχεία, το ΕΚΑΒ, οι Ένοπλες Δυνάμεις, οι εθελοντικές οργανώσεις και όλοι οι συναρμόδιοι φορείς οφείλουμε να αξιοποιήσουμε το δυναμικό μας και να είμαστε έτοιμοι πριν εκδηλωθεί το συμβάν», ανέφερε.

Ιδιαίτερη μνεία έκανε και στη χρήση του 112, το οποίο, όπως είπε, αποτελεί πλέον κρίσιμο εργαλείο τόσο για την ενημέρωση των πολιτών για την εκδήλωση πυρκαγιών όσο και για την προληπτική απομάκρυνσή τους όταν απαιτείται.

Οι δυσκολίες της Ηπείρου και οι πυρκαγιές από τα σύνορα

Ο κ. Τσιώπος αναφέρθηκε και σε ένα πρόβλημα που αντιμετωπίζει συχνά η Ήπειρος, κυρίως στις περιοχές της Κόνιτσας και της Ηγουμενίτσας.

Πρόκειται για τις λεγόμενες εισερχόμενες πυρκαγιές, οι οποίες ξεκινούν εκτός ελληνικής επικράτειας και περνούν σταδιακά στη χώρα μας.

Όπως εξήγησε, οι πυρκαγιές αυτές συχνά εισέρχονται ήδη αναπτυγμένες, με μεγάλη ένταση και σε εκτεταμένα μέτωπα, ενώ η πρόσβαση στις περιοχές αυτές είναι ιδιαίτερα δύσκολη λόγω του ορεινού και δύσβατου ανάγλυφου.

«Το τοπογραφικό ανάγλυφο της Ηπείρου είναι εξαιρετικά δύσκολο και αυτό αυξάνει τον βαθμό δυσκολίας των επιχειρήσεων», πρόσθεσε ακόμα.

786 πυροσβέστες και ενισχυμένα εναέρια μέσα

Αναφερόμενος στις διαθέσιμες δυνάμεις, ο διοικητής Πυροσβεστικών Υπηρεσιών γνωστοποίησε ότι σήμερα στην Ήπειρο υπηρετούν 786 πυροσβεστικοί υπάλληλοι, ενώ βρίσκονται σε επιχειρησιακή ετοιμότητα 112 υδροφόρα οχήματα.

Παράλληλα, παρουσίασε τον σχεδιασμό για τα εναέρια μέσα που θα καλύπτουν την περιοχή.

Συγκεκριμένα, προβλέπεται η διάθεση ενός ζεύγους αεροσκαφών Πετζετέλ στο Άκτιο, ενός ακόμη ζεύγους στην Κέρκυρα, ενός ζεύγους Air Tractor επίσης στο Άκτιο, ενός ελικοπτέρου Bell στο αεροδρόμιο Ιωαννίνων και ενός ακόμη ελικοπτέρου στην Κοζάνη.

Ταυτόχρονα, δημιουργούνται μικρά επιχειρησιακά κέντρα στις έδρες των υπηρεσιών για τον άμεσο συντονισμό όλων των εμπλεκόμενων φορέων, από την Πυροσβεστική και την Τοπική Αυτοδιοίκηση μέχρι τον Στρατό, το ΕΚΑΒ και τον ΔΕΔΔΗΕ.

«Πέρσι ήταν ένα ισχυρό ταρακούνημα»

Κλείνοντας την τοποθέτησή του, ο κ. Τσιώπος παραδέχθηκε ότι η περσινή αντιπυρική περίοδος λειτούργησε ως προειδοποιητικό καμπανάκι για το σύνολο του μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας.

«Πέρσι ήταν για εμάς ένα ισχυρό ταρακούνημα. Δεν περιμέναμε την έκταση και την ένταση ορισμένων περιστατικών. Οι πυρκαγιές αυξάνονται τα τελευταία χρόνια σε ολόκληρη τη χώρα και αυτή είναι μια πραγματικότητα που συνδέεται άμεσα με την κλιματική αλλαγή», ανέφερε.

Και κατέληξε με μια διαπίστωση που αποτυπώνει τη νέα εποχή που διαμορφώνεται στην αντιμετώπιση των φυσικών καταστροφών: «Οι ανάγκες μας έχουν ξεπεράσει. Γενικά τρέχουμε πίσω από τις φυσικές καταστροφές και πρέπει συνεχώς να προσαρμοζόμαστε στα νέα δεδομένα».