Καλύπτοντας το λάθος με ένα μεγαλύτερο

Του Αντώνη Μπέζα

Το έγγραφο του Γενικού Γραμματέα Χωρικού Σχεδιασμού του ΥΠΕΝ, Ευθύμιου Μπακογιάννη —που δημοσιοποιήθηκε από τη «Θεσπρωτική» στις 18 Νοεμβρίου— με το οποίο ζητείται από το ΤΕΕ να επιβάλει στον μελετητή του Τοπικού Πολεοδομικού Σχεδίου (ΤΠΣ)  Φιλιατών ειδική χρήση «Σωφρονιστικών Καταστημάτων – Φυλακών – Κέντρων Κράτησης» στο χώρο του πρώην Στρατοπέδου 628 ΤΠ, συνιστά θεσμικά αυθαίρετη, νομικά έωλη και πολεοδομικά αδικαιολόγητη και ατεκμηρίωτη παρέμβαση, που μπορεί να υποβαθμίσει ανεπανόρθωτα την πόλη των Φιλιατών.

Πέρα από το ουσιαστικό περιεχόμενο, η πράξη παραβιάζει τη δεοντολογία: ο Γενικός Γραμματέας δεν έχει δικαίωμα να υπαγορεύει το περιεχόμενο μιας επιστημονικής μελέτης. Η παρέμβαση παρακάμπτει την Επιτροπή Παρακολούθησης Μελέτης (ΕΠΜ), το μόνο αρμόδιο όργανο για παρατηρήσεις, και υπονομεύει την ανεξαρτησία του μελετητή. Η τεχνοκρατική θεώρηση, δεν μπορεί να αντικαθίσταται από πολιτικές εντολές. Όπως δεν μπορεί ο Υπουργός Δικαιοσύνης να υποδεικνύει σε δικαστή την απόφασή του, έτσι και η πολιτική ηγεσία δεν νομιμοποιείται να προκαθορίζει το περιεχόμενο πολεοδομικών μελετών.

Από χωροταξικής πλευράς, η εγκατάσταση Σωφρονιστικών Καταστημάτων εντός πυκνού οικισμού είναι απολύτως ασύμβατη, προκαλεί κυκλοφοριακή επιβάρυνση, κινδύνους ασφαλείας, περιβαλλοντική και κοινωνική υποβάθμιση, μείωση της αξίας της γης και διαλύει την οικιστική λειτουργία της πόλης. Το ΣτΕ έχει διατυπώσει επανειλημμένα  την άποψη ότι χρήσεις υψηλής όχλησης δεν επιτρέπεται να τοποθετούνται σε συνεκτικό οικιστικό ιστό. Η πρόταση συγκρούεται με τις αρχές συμβατότητας χρήσεων που ορίζει ο Ν. 4447/2016, τον οποίο ο Γενικός Γραμματέας οφείλει να υπηρετεί, όχι να παραβλέπει. Τέλος, επιχειρείται να εισαχθεί «εν κρυπτώ» —χωρίς δημόσιο διάλογο, χωρίς διαβούλευση, χωρίς ενημέρωση της τοπικής κοινωνίας. Η διαδικασία αυτή υπονομεύει την ουσία του χωρικού σχεδιασμού, αλλά και την εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς.

Η κυβέρνηση, αφού πρώτα κατάργησε το Τάγμα Φιλιατών – με την προκλητική ανοχή τοπικών παραγόντων –  επιχειρεί τώρα να δημιουργήσει μια τεχνητή εικόνα «ανταλλάγματος» για να μετριάσει το πολιτικό κόστος. Μετατρέπει τους Φιλιάτες σε χώρο αντιπαροχής, για να τους «βγάλει» από το αδιέξοδο που η ίδια τους οδήγησε και για να «λυθούν» τα προβλήματα που η ίδια προκάλεσε. Η απόπειρα χωροθέτησης Φυλακών δεν υπηρετεί τον ορθό σχεδιασμό, υπηρετεί τον κυβερνητικό τακτικισμό. Και, δυστυχώς, καλύπτει το λάθος με ένα μεγαλύτερο ακόμη λάθος.

Η Θεσπρωτία και οι Φιλιάτες δεν είναι τόπος δεύτερης κατηγορίας. Δεν μπορεί να θυσιάζονται η ποιότητα ζωής και η προοπτική της περιοχής για να καλυφθούν πολιτικές αστοχίες. Ο πολεοδομικός σχεδιασμός είναι θεσμός που προστατεύει τις πόλεις και τους πολίτες — και γι’ αυτό η συγκεκριμένη μεθόδευση δεν θα προχωρήσει.