ΑΠΟΓΡΑΦΗ ΣΤΑ ΣΚΟΠΙΑ ΚΑΙ ΒΛΑΧΟΦΩΝΟΙ EΛΛΗΝΕΣ: Ερωτήματα που πρέπει να μας προβληματίσουν

Του Αντώνη Μπέζα (*)

Λόγω της γεωγραφικής της θέσης η χώρα μας βρίσκεται μπροστά σε μια σειρά προκλήσεων, ιδιαίτερα στη Βαλκανική ενδοχώρα, που προέρχονται από το γενικότερο αναθεωρητισμό του 21ου αιώνα και όχι μόνο τον νεοθωμανικό της Τουρκίας.
Μπορεί το μείζον ζήτημα σήμερα να είναι ο πόλεμος στην Ουκρανία, η ενεργειακή και επισιτιστική κρίση και οι επιπτώσεις τους στην καθημερινή μας ζωή, κάποιοι όμως στη γειτονιά μας δημιουργούν αυτή την περίοδο «τετελεσμένα» που θα τα βρούμε, όπως συνήθως, μπροστά μας. Αν τα Δυτικά Βαλκάνια δεν γίνουν Ευρώπη, θα ξαναγίνουν Βαλκάνια με την παλιά «κακή» έννοια του όρου.
Η στατιστική υπηρεσία των Σκοπίων ανακοίνωσε πριν από λίγες ημέρες τα οριστικά αποτελέσματα της απογραφής που πραγματοποιήθηκε τον περασμένο Σεπτέμβριο, μετά από 20 χρόνια. Τα στοιχεία δημιουργούν ερωτήματα, σε σχέση μ’ αυτούς που αυτοπροσδιορίζονται Έλληνες ή Βλάχοι, που πρέπει να μας προβληματίσουν.
Στο πλαίσιο της γενικής μείωσης του πληθυσμού κατά 10%, ο αριθμός των Βλάχων είναι επίσης μειωμένος από την προηγούμενη απογραφή του 2002, και ως ποσοστό αλλά και σε απόλυτο νούμερο. Περίπου 10.100 άτομα (0,50%) δήλωσαν Βλάχοι στην παλιά απογραφή ενώ στην τελευταία 8.700 άτομα (0,47%) περίπου.
Αυτοί που δήλωσαν Έλληνες είναι ελάχιστοι, 294 άτομα ή 0,02% έναντι 422 στην απογραφή του 2002. Πως θα μπορούσε άλλωστε να γίνει διαφορετικά με το εχθρικό κλίμα που υπάρχει εναντίον της Ελλάδας; Πόσο εύκολο είναι σε μια τέτοια χώρα να δηλώνει κανείς Έλληνας; Μήπως αυτοί οι ελάχιστοι που δηλώνουν Έλληνες είναι όσοι «κρατάνε» ακόμη γερά και δεν έχουν αλλοιωθεί από πλευράς εθνικότητας από το σλάβικο στοιχείο ή απλά δεν φοβούνται και αρνούνται να «παραδώσουν» την ελληνικότητά τους;
Από την πρώτη στιγμή που με τη διάσπαση της Γιουγκοσλαβίας δημιουργήθηκε το κράτος των Σκοπίων, θεσπίστηκε στοχευμένα «βλάχικη μειονότητα» και «βλάχικη γλώσσα» (απονέμονται μάλιστα και πτυχία της) ώστε να αποκοπούν οι Βλάχοι από την ελληνική καταγωγή τους.
Μήπως βλαχόφωνοι με συνείδηση της ελληνικής τους ταυτότητας (κατά)πιέζονται και δηλώνουν από φόβο Μακεδόνες ή απλά Βλάχοι; Μήπως από την εποχή της Γιουγκοσλαβίας έχει καλλιεργηθεί στους Βλάχους των Σκοπίων η πεποίθηση ότι δεν είναι Έλληνες;
Είναι χαρακτηριστικό ότι σύμφωνα με τη συγκεκριμένη απογραφή -που η Βουλγαρία μέσω του Υπουργείου Εξωτερικών αμφισβήτησε το αποτέλεσμά της- στο Κρούσοβο που ήταν στο παρελθόν έδρα του επισκόπου Πρεσπών και Αχριδών, σε συνολικό πληθυσμό 9.002 ατόμων, Μακεδόνες δήλωσαν 4.487 άτομα (50%), Αλβανοί 2.809 (31,2%) και Βλάχοι μόνο 884 άτομα (9,8%), όταν οι βλαχόφωνοι της περιοχής εκτιμάται ότι ανέρχονται σήμερα στο 25% περίπου του πληθυσμού της.
Μήπως η Ελλάδα δεν βρέθηκε ποτέ κοντά στους Βλάχους για να τους στηρίξει και να ενδιαφερθεί για τα θέματα της εκπαίδευσης, της υγείας, της θρησκευτικής ελευθερίας και της καθημερινής τους επιβίωσης αλλά τους άφησε βορά στις διάφορες προπαγάνδες; Σε αντίθεση, η Τουρκία δαπανά τεράστια ποσά για εκπαιδευτικές υποδομές, επιχειρηματικές επενδύσεις, χώρους θρησκευτικής λατρείας, εκπαιδευτικές υποδομές και γενικότερα την εκπαίδευση των μουσουλμανικών πληθυσμών της ευρύτερης περιοχής.
Μήπως, τέλος, η ίδια έλλειψη πατριωτικού ενδιαφέροντος υπάρχει και για τους βλαχόφωνους Έλληνες της Αλβανίας και αυτό θα έχει συνέπειες, με διαφορετικό ίσως τρόπο, στην επικείμενη γενική απογραφή του Οκτωβρίου;
Πατριωτισμός δεν είναι η περιφρόνηση προς την πατρίδα του άλλου, ούτε τα αισθήματα αλαζονείας ή παράλογης υπεροχής αλλά η θετική και άδολη αγάπη προς τη δική μας πατρίδα και τους ανθρώπους της, συνδυαζόμενη πάντα με τη συμμετοχή μας σε υπερεθνικά σύνολα όπως η ΕΕ και με το σεβασμό του διεθνούς δικαίου.

(*)Ο Αντώνης Μπέζας είναι πρώην υφυπουργός και βουλευτής Θεσπρωτίας