Κυρία von der Leyen, ποιον πολιτισμό λέτε «μακεδονικό»;

Του Σωτήρη Γιάκη

Στις 2 Οκτωβρίου, στα Σκόπια, η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είπε: «the Macedonian culture and language can only make our Union richer». Η φράση βρίσκεται στο επίσημο κείμενο της δήλωσής της, δεν είναι ανάρτηση ούτε μετάφραση τρίτων. Στην ίδια δήλωση επικαλέστηκε τη Συμφωνία των Πρεσπών και τη χαρακτήρισε στιγμή πραγματικού πολιτικού θάρρους. Το Άρθρο 7 δεν το ανέφερε.

Το Άρθρο 7 αναγνωρίζει ότι οι όροι «Macedonia» και «Macedonian» παραπέμπουν, για τις δύο χώρες, σε διαφορετικό ιστορικό πλαίσιο και διαφορετική πολιτιστική κληρονομιά. Για την Ελλάδα δηλώνουν την περιοχή και τους ανθρώπους της βόρειας Ελλάδας, καθώς και τον ελληνικό πολιτισμό, την ιστορία, την κουλτούρα και την κληρονομιά της περιοχής από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Για τη Βόρεια Μακεδονία δηλώνουν την επικράτεια, τη γλώσσα και τους ανθρώπους της, με ιστορία, πολιτισμό και κληρονομιά διαφορετικά από τα προηγούμενα.

Η «Macedonian language» ανήκει στις νοτιοσλαβικές γλώσσες, και η γλώσσα και τα λοιπά χαρακτηριστικά της χώρας δεν σχετίζονται με τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό, την ιστορία, την κουλτούρα και την κληρονομιά της βόρειας περιοχής της Ελλάδας. Το Άρθρο 1(3)(d) ορίζει ότι οι δύο όροι έχουν το νόημα που τους δίνει το Άρθρο 7. Διαφορετικό ιστορικό πλαίσιο, διαφορετική πολιτιστική κληρονομιά. Το κείμενο αυτό το υπέγραψαν και οι δύο πλευρές. Δεν είναι ελληνική απαίτηση.

Ας είμαστε ακριβείς: η έκφραση «Macedonian culture» δεν απαγορεύεται από τη Συμφωνία, και από τα συμφραζόμενα είναι σαφές ότι αναφερόσασταν στον πολιτισμό της Βόρειας Μακεδονίας. Το ζήτημα δεν είναι τι εννοούσατε, αλλά τι διαλέξατε να πείτε. Όταν η διάκριση υπάρχει στο κείμενο που επικαλεστήκατε, γιατί να λείπει από τη γλώσσα σας, κυρία Πρόεδρε;

Υπάρχει διατύπωση χωρίς περιθώριο παρεξήγησης: «the culture of North Macedonia». Δεν αφαιρεί τίποτα από τους γείτονές μας και δεν θολώνει τίποτα από τη δική μας Ιστορία.

Δεν αμφισβητώ το δικαίωμα των πολιτών της Βόρειας Μακεδονίας στη δική τους ταυτότητα, ιστορία και πολιτιστική κληρονομιά. Δεν χρειάζεται να αφαιρέσουμε τίποτα από εκείνους για να προστατεύσουμε ό,τι είναι δικό μας. Στα Βαλκάνια οι λέξεις έχουν ιστορία και η ασάφεια δεν είναι ουδέτερη. Η Ευρώπη δεν χρειάζεται να διαλέξει ανάμεσα στην Ελλάδα και στη Βόρεια Μακεδονία. Η Ελλάδα μπορεί να θέλει σταθερά Βαλκάνια, καλές σχέσεις και ευρωπαϊκή προοπτική για τους γείτονές της, και ταυτόχρονα να ζητά ακρίβεια από την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Οι πολίτες της Βόρειας Μακεδονίας δικαιούνται τον σεβασμό της Ευρώπης, και οι Έλληνες το ίδιο. Η Ελλάδα δεν χρειάζεται κραυγές. Χρειάζεται να ανοίξει τη Συμφωνία και να δείξει το Άρθρο 7.

Κυρία von der Leyen, τη Συμφωνία την ανοίξατε εσείς πρώτη. Διαβάστε την ως το Άρθρο 7.

Η καλή γειτονία απαιτεί να σεβόμαστε την ταυτότητα του άλλου. Δεν απαιτεί από κανέναν να θολώσει τη δική του Ιστορία.