«Οι ΟΤΑ της περιφέρειας βιώνουν οικονομική ασφυξία»

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΝΤΑΗ ΣΤΟ OTANEWS.GR

Στο πλαίσιο των εντόνων διεργασιών για το Ετήσιο Τακτικό Συνέδριο της ΚΕΔΕ στην Καλαμάτα, ο Δήμαρχος Ηγουμενίτσας και Πρόεδρος της Περιφερειακής Ένωσης Δήμων (ΠΕΔ) Ηπείρου, Παναγιώτης Νταής, ανοίγει τα χαρτιά του στο otanews.gr. Εκπροσωπώντας μια κρίσιμη πύλη της χώρας προς την Ευρώπη, ο κ. Νταής μεταφέρει την έντονη ανησυχία και την οικονομική ασφυξία που βιώνουν οι ΟΤΑ της περιφέρειας, ζητώντας να περάσει η αυτοδιοίκηση σε ένα ευρύ μέτωπο δυναμικών διεκδικήσεων και κινητοποιήσεων.

Μέσα από τη συζήτηση, ο Δήμαρχος αναλύει το τεράστιο χάσμα που καταγράφει η νέα επιστημονική μελέτη για το ελάχιστο κόστος λειτουργίας των Δήμων και καταθέτει μια σαφή, αδιαπραγμάτευτη κόκκινη γραμμή απέναντι στην κρατική υποχρηματοδότηση. Παράλληλα, ασκεί δομική κριτική στις ρυθμίσεις του Νέου Κώδικα, επισημαίνοντας ότι το πλαίσιο παραμένει συγκεντρωτικό και δυσκίνητο, με τυχαίους ελέγχους και σοβαρές ασάφειες στη διαχείριση της καθημερινότητας. Μιλώντας για τις προκλήσεις της κλιματικής ανθεκτικότητας, της λειψυδρίας και των μεγάλων έργων υποδομής, ο κ. Νταής εξηγεί γιατί το σύνθημα για ισχυρές τοπικές κοινωνίες κινδυνεύει να μείνει κενό περιεχομένου, αν δεν αντιμετωπιστεί άμεσα το μέγα πρόβλημα της υποστελέχωσης και αν δεν μεταφερθούν οι απαραίτητοι ανθρώπινοι και οικονομικοί πόροι στην πρωτοβάθμια αυτοδιοίκηση.

Ακολουθεί η πλήρης συνέντευξη:

– Καταρχάς με ποιες προσδοκίες μεταβαίνετε στην Καλαμάτα για το Συνέδριο της ΚΕΔΕ;

Οι προσδοκίες δυστυχώς είναι χαμηλές και αυτό οφείλεται κυρίως σε δύο λόγους:

Ο πρώτος λόγος είναι ότι παρά το γεγονός της ψήφισης του νέου Κώδικα Αυτοδιοίκησης, που αποτελεί ένα σημαντικό θετικό σημείο που συμβάλλει στη βελτίωση της δράσης της Τ.Α., έχουν ήδη εντοπιστεί προβληματικές διατάξεις που περιορίζουν τα περιθώρια ευελιξίας των Δήμων ιδίως στον τομέα της οικονομικής διαχείρισης, με αποτέλεσμα να εμφανίζονται τεράστιες δυσκολίες στη διαδικασία κατάρτισης ισοσκελισμένων προϋπολογισμών. Για το λόγο αυτό, απαιτείται άμεσα αναστολή εφαρμογής των προβληματικών διατάξεων και έναρξη ουσιαστικού διαλόγου για την κατάλληλη τροποποίησή τους.

Ο δεύτερος λόγος είναι οι προβλέψεις του προσχεδίου του κρατικού προϋπολογισμού για το επόμενο έτος 2027, οι οποίες δυστυχώς διαιωνίζουν και επιδεινώνουν έτι περαιτέρω το μεγάλο πρόβλημα υποχρηματοδότησης των Ο.Τ.Α., σε σημείο πλέον που διακυβεύεται η βιωσιμότητα δομών και υπηρεσιών, κρίσιμων για την καθημερινότητα των πολιτών, όπως καθαριότητα, κοινωνικές υπηρεσίες, δομές προσχολικής αγωγής, συντήρηση εκπαιδευτικών υποδομών κ.α.

Το μίγμα των προαναφερθέντων προβλημάτων είναι εκρηκτικό, καθώς στο χρόνιο ζήτημα της ανεπάρκειας των πόρων, έρχεται να προστεθεί ένα εξοργιστικά αυστηρό θεσμικό πλαίσιο, που εμποδίζει τους Ο.Τ.Α. να διαχειριστούν αποτελεσματικά τους ελάχιστους οικονομικούς πόρους που διαθέτουν.

– Στο Συνέδριο της Καλαμάτας παρουσιάζεται η νέα, ολοκληρωμένη μελέτη της ΚΕΔΕ για το πραγματικό κόστος λειτουργίας των Δήμων. Με βάση αυτά τα επιστημονικά δεδομένα, ποια είναι η πρώτη “κόκκινη γραμμή” που θέτετε στην κυβέρνηση για την άμεση αύξηση της κρατικής χρηματοδότησης;

Η «κόκκινη γραμμή» που πρέπει να τεθεί, ώστε να διασφαλιστεί η χρηματοδότηση της Τ.Α., προκειμένου να καταστεί δυνατή η παροχή στοιχειωδών υπηρεσιών προς τους πολίτες, αφορά τους ακόλουθους τομείς: α) λειτουργία δομών προσχολικής αγωγής (βρεφικοί, παιδικοί και βρεφονηπιακοί σταθμοί, ΚΔΑΠ), β) επαρκής συντήρηση υποδομών εκπαίδευσης (νηπιαγωγεία, δημοτικά σχολεία, γυμνάσια, λύκεια), γ) λειτουργία κοινωνικών δομών και υπηρεσιών για ΑΜΕΑ και τρίτη ηλικία (ΚΔΑΠ ΑΜΕΑ, ΚΑΠΗ, ΚΗΦΗ, Πρόγραμμα Βοήθεια στο Σπίτι), δ) κατάλληλη συντήρηση κρίσιμων δημοτικών υποδομών και κοινοχρήστων χώρων, ε) αναβάθμιση οδικού δικτύου (αστικού και αγροτικού) και χρηματοδότηση για την πλήρη αποκατάσταση ζημιών από φυσικές καταστροφές, στ) πλήρης κάλυψη δαπανών μεταφερόμενων αρμοδιοτήτων όπως π.χ. η ναυαγοσωστική κάλυψη πολυσύχναστων παραλιών, ζ) συμμετοχή της ΔΥΠΑ στην κάλυψη του μισθολογικού κόστους ωφελούμενων του Προγράμματος 55 +, που παραμένουν στις θέσεις εργασίας, μετά από θετικές για αυτούς δικαστικές αποφάσεις (προσωρινές διαταγές ή ασφαλιστικά μέτρα), η) κάλυψη του μεγαλύτερου μέρους του μισθολογικού και ενεργειακού κόστους μέσω της αύξησης των Κ.Α.Π.

– Το φετινό συνέδριο συμπίπτει με την εφαρμογή των ρυθμίσεων του Νέου Κώδικα. Θεωρείτε ότι το νέο αυτό πλαίσιο λύνει τα χέρια των Δημάρχων, ή παραμένει η πολυπλοκότητα στις αρμοδιότητες;

Είναι γεγονός ότι ο νέος Κώδικας Αυτοδιοίκησης, επικαιροποίησε και εκσυγχρόνισε ένα μεγάλο τμήμα της νομοθεσίας που αφορά στην οργάνωση και λειτουργία της Τ.Α. και ήδη έχουν επέλθει σημαντικές βελτιώσεις στην αποτελεσματικότητα και αποδοτικότητα της δράσης των υπηρεσιών των Ο.Τ.Α. Επίσης, υπάρχουν πολλές διατάξεις που κινούνται προς θετική κατεύθυνση, όπως η ενίσχυση των ορεινών Δήμων ή η χρηματοδότηση μέρους του χρέους των ΔΕΥΑ από το κράτος. Όμως έχουν επισημανθεί ήδη προβληματικές διατάξεις, όπως π.χ. αυτές που προαναφέρθηκαν σχετικά με την κατάρτιση του προϋπολογισμού ή αυτές που αφορούσαν την καταστατική θέση αιρετών και οδήγησαν στην πρώτη τροποποίησή του. Για το λόγο αυτό, χρειάζεται η άμεση αξιολόγηση και επανεξέταση του περιεχομένου ορισμένων τέτοιων διατάξεων, προκειμένου να αποφευχθεί η εμφάνιση ανάλογων προβλημάτων στο όχι και τόσο μακρινό μέλλον.

– Η ατζέντα της Καλαμάτας δίνει τεράστια έμφαση στην κλιματική ανθεκτικότητα και τη διαχείριση του νερού. Έχουν οι Δήμοι τα απαραίτητα κονδύλια για έργα υποδομής;

Ορθώς δίδεται τέτοια έμφαση στα πολύ σοβαρά ζητήματα που αφορούν στην αποτελεσματική διαχείριση του ύδατος, το οποίο είναι αποκλειστικά δημόσιο αγαθό. Όμως οι οικονομικές δυνατότητες που διαθέτουν οι Δήμοι για την εκτέλεση μεγάλων έργων στον τομέα της ύδρευσης, είναι πολύ μικρές. Αναμένουμε την έκδοση προσκλήσεων είτε από το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα του Τομέα Περιβάλλοντος ή από τα Περιφερειακά Επιχειρησιακά Προγράμματα του ΕΣΠΑ, αλλά ακόμη και από το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης (Π.Δ.Ε.). Δυστυχώς έως σήμερα δεν έχουμε κάποια θετική εξέλιξη. Η μόνη είδηση που υπάρχει είναι ότι στην επόμενη προγραμματική περίοδο 2028 – 2035, η αντιμετώπιση της λειψυδρίας και τα αντίστοιχα έργα θα αποτελέσουν μια εκ των προτεραιοτήτων. Έως τότε όμως, θα πρέπει να εξαντληθούν τα περιθώρια χρηματοδότησης, από τα υπάρχοντα ευρωπαϊκά ή εθνικά προγράμματα.

– Το κεντρικό σύνθημα του Συνεδρίου είναι “Ισχυροί Δήμοι – Ισχυρές Τοπικές Κοινωνίες”. Πώς μεταφράζεται αυτό πρακτικά για την καθημερινότητα του δημότη, όταν οι υπηρεσίες σας αντιμετωπίζουν τόσο μεγάλες ελλείψεις σε εξειδικευμένο προσωπικό;

Δυστυχώς, το κεντρικό σύνθημα του Συνεδρίου, απέχει πολύ από την σκληρή πραγματικότητα. Είναι ακόμη ζητούμενο η ισχυροποίηση των Δήμων σε οικονομικούς, ανθρώπινους και υλικούς πόρους, προκειμένου να καταστεί δυνατή η παροχή υψηλού επιπέδου υπηρεσιών προς τις τοπικές κοινωνίες. Γιατί αυτό ακριβώς είναι το κρίσιμο θέμα, το οποίο όσο πιο γρήγορα το αντιληφθεί η Κυβέρνηση και το κεντρικό κράτος, τόσο πιο αποφασιστικά θα ενισχυθεί η Τ.Α.: Δήμοι με περισσότερο κονδύλια, προσωπικό και εξοπλισμό μεταφράζεται νομοτελειακά σε έργα, δράσεις και αναπτυξιακές πρωτοβουλίες που βελτιώνουν την ποιότητα ζωής των κατοίκων και δημιουργούν ασφαλείς προϋποθέσεις για την επίτευξη της βιώσιμης ανάπτυξης.